SKKN Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi trong trường mầm non Yên Lư (GV: Trần Thị Huyền)

 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 “MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ MẪU 
 GIÁO 4- 5 TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON”
 I. PHẦN MỞ ĐẦU
 1. Lý do chọn đề tài
 Theo định nghĩa của tổ chức y tế thế giới WHO: Kỹ năng sống là “khả năng thích 
nghi và hành vi tích cực cho phép cá nhân khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu 
và thách thức của cuộc sống hằng ngày”. Rèn kỹ năng sống cho trẻ giúp trẻ phát 
triển một số giá trị, nét tính cách, phẩm chất cần thiết phù hợp với lứa tuổi như: 
mạnh dạn, tự tin, độc lập, sáng tạo, linh hoạt, tự giác, dễ hòa nhập, dễ chia sẻ... hình 
thành nếp sống văn minh, có hành vi ứng xử, giao tiếp theo qui tắc, chuẩn mực phù 
hợp... không những vậy, kỹ năng sống còn rèn luyện cho trẻ biết cách xử lý tình 
huống trong từng hoàn cảnh cụ thể, bày tỏ tình cảm phù hợp, đúng lúc, biết tránh 
những vật, những nơi không an toàn, gây nguy hiểm đến tính mạng và cách phòng 
tránh, tự lập trong các tình huống quen thuộc, có một số kỹ năng tự phục vụ, hợp 
tác, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng
 Trong nghị quyết 161/NQ-TTgCP của Thủ tướng Chính phủ về các chính 
sách phát triển giáo dục Mầm non có quy định Điều 3 về xây dựng và đổi mới 
chương trình chăm sóc Giáo Dục Mầm Non. Trong chương trình giáo dục đó đã 
chú ý đến giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non thông qua các tình huống đặt ra 
hàng ngày, qua truyện kể và qua trò chơi. Cho nên vấn đề giáo dục kỹ năng sống 
cho trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ 4- 5 tuổi không chỉ như một mục tiêu giáo dục mà 
còn như một nhiệm vụ giáo dục cụ thể, cần thiết, vì trẻ mẫu giáo nhỡ đã hình thành 
cơ sở ban đầu của hành vi, tính cách và nhân cách, việc giáo dục kỹ năng sống cho 
trẻ không chỉ vì mục đích bảo vệ sức khỏe, mà còn nhằm giáo dục hình thành nhân 
cách, tình cảm đạo đức.
 Việc hình thành kỹ năng sống cho mọi người nói chung và trẻ em nói riêng 
đang trở thành nhiệm vụ quan trọng. Giáo dục kỹ năng sống phải được đo bằng sự 
vận dụng những kỹ năng đó trong cuộc sống mỗi cá nhân để sống tích cực, sống 
hạnh phúc, sống có ý nghĩa. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nhằm giúp trẻ phát triển 
hài hòa, toàn diện về nhân cách. Cung cấp cho mỗi trẻ những kiến thức cần thiết về 
kỹ năng sống để trẻ sống sao cho lành mạnh và có ý nghĩa. Giúp trẻ hiểu, biến 
những kiến thức về kỹ năng sống được cung cấp thành hành động cụ thể trong quá 
trình hoạt động thực tiễn với bản thân, với người khác, với xã hội, ứng phó trước 
nhiều tình huống, học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người, giải quyết mâu thuẫn 
trong mối quan hệ và thể hiện bản thân một cách tích cực.
 Trên thực tế, việc dạy kỹ năng sống cho trẻ trong các Trường Mầm non cũng 
chưa được quan tâm nhiều đồng thời phần lớn giáo viên chưa hiểu rõ được tầm 
 1 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
quan trọng của vấn đề hoặc thiếu kỹ năng giảng dạy để có thể truyền đạt cho trẻ 
hiểu và hình thành những kỹ năng sống cần thiết. Là giáo viên nhiều năm liền phụ 
trách lớp mẫu giáo nhỡ, tôi luôn trăn trở suy nghĩ làm thế nào để giáo dục kỹ năng 
sống cho trẻ 4 –5 tuổi có hiệu quả. tôi lựa chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục 
kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo nhỡ 4 – 5 tuổi trong trường mầm non Yên Lư”. 
Để nghiên cứu và nhằm góp phần bé nhỏ của mình trong công việc giáo dục kỹ 
năng sống cho trẻ nói chung và ở lớp của tôi nói riêng.
 2. Mục đích nghiên cứu đề tài
 Đánh giá thực trạng việc rèn kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ở trường 
mầm non Yên Lư
 Tìm ra một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi giúp trẻ 
nhận biết,có kỹ năng sống đơn giản phù hợp với độ tuổi và điều kiện thực tế của 
nhóm lớp. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm áp dụng rộng rãi tại các 
lớp trong trường mầm non Yên Lư 
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 
 Đối tượng: Trẻ 4-5 tuổi - trường mầm non Yên Lư
 Phạm vi địa bàn nghiên cứu: Lớp mẫu giáo 4-5 tuổi A3, Trường mầm non Yên 
Lư , Huyện Yên Dũng, Tỉnh Bắc Giang.
 Phạm vi nội dung nghiên cứu: Một số biện pháp rèn kỹ năng sống của trẻ mẫu 
giáo 4-5 tuổi.
4. Nhiệm vụ 
 Nghiên cứu cơ sở lý luận việc rèn kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ở 
trường mầm non
 Đánh giá thực trạng việc rèn kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi ở trường 
mầm non Yên Lư.
 Đưa ra một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo 4 – 5 tuổi thông 
qua các hoạt động 
5. Phương pháp nghiên cứu.
a. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
 Đọc sách, báo, nghiên cứu tài liệu có liên quan sau đó tổng hợp phân tích các tri 
thức cần thiết phục vụ cho sáng kiến kinh nghiệm.
b. Nhóm nghiên cứu thực tiễn .
 - Nhóm phương pháp quan sát : 
 - Nhóm phương pháp đàm thoại, giảng giải, trực quan.
 - Nhóm phương pháp điều tra thống kê toán học: 
 - Nhóm phương pháp trao đổi với đồng nghiệp:
 2 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 II. PHẦN NỘI DUNG
 1. Một số vấn đề liên quan
 “Kỹ năng sống” là khả năng thao tác, thực hiện một hoạt động nào đó vì có 
nhiều điều ta biết, ta nói được mà không làm được. Như vậy, luôn có một khoảng 
cách giữa thông tin, nhận thức và hành động. 
 Kĩ năng sống là những kĩ năng cần thiết giúp cho trẻ tồn tại và thích ứng trong 
cuộc sống để có cách ứng xử tích cực cho một cuộc sống an toàn, khỏe mạnh và 
hiệu quả.
Một số nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy khả năng giao tiếp 
với mọi người, biết tự kiểm soát, biết thể hiện các cảm giác của mình, biết cách ứng 
xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề cơ bản một cách tự lập có 
những ảnh hưởng rất quan trọng đối với kết quả học tập của trẻ tại trường.
Đối với trẻ MG 4 -5 tuổi “giáo dục kỹ năng sống” không phải là nói cho trẻ biết thế 
nào là đúng, thế nào là sai như ta thường làm. Các phương pháp cổ điển như bài 
giảng đi theo những chuẩn mực, cô hỏi trẻ thụ động trả lời sẽ hoàn toàn thất bại vì 
chúng chỉ cung cấp thông tin, mà từ thông tin và nhận thức đến thay đổi hành vi thì 
khoảng cách còn rất lớn. Giáo dục kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực để tự 
lựa chọn giữa những giải pháp khác nhau. Quyết định phải xuất phát từ trẻ.
Bên cạnh đó vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, là hoạt động được trẻ 
đón nhận một cách hứng thú và tích cực nhất. Là giáo viên mầm non ai cũng đều 
nhận thấy hoạt động ngoài trời là một hoạt động mà trẻ luôn mong chờ và đây cũng 
là hoạt động tạo ra nhiều cơ hội để trẻ phát triển về mọi mặt, giúp trẻ được tự thể 
hiện mình, được giao tiếp thể hiện sự sáng tạo và phong cách riêng của bản thân. 
Chính vì thế rất nhiều trường Mầm non đã áp dụng phương pháp học trung tính là 
phương pháp học tập thông qua các giao tiếp tích cực với những người khác để 
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ, đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế 
và nhu cầu phát triển của người học, giáo dục mầm non đã, đang được đổi mới một 
cách không ngừng. 
 2. Thực trạng
 Xuất phát từ tình hình thực tế của trường, điều kiện của lớp và khả năng của 
mình. Trong quá trình tổ chức trẻ tích hợp nội dung giáo dục rèn kỹ năng sống bản 
thân tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
 2.1. Thuận lợi:
 Được sự quan tâm của Phòng giáo dục huyện Yên Dũng, Ban giám hiệu nhà 
trường luôn chỉ đạo sát sao với công tác chuyên môn. Bản thân luôn có sự đầu tư 
và bồi dưỡng cho chuyên môn, luôn tạo mọi điều kiện tốt nhất về cơ sở vật chất, 
 3 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
các phương tiện dạy học để tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào các hoạt động 
trong ngày cho trẻ.
+ Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, năng động, có trình độ chuyên môn cao.
+ 100% trẻ hằng ngày được tham gia các hoạt động ở lớp và thường xuyên tham 
gia vào các hoạt động giáo dục kỹ năng sống của trường.
+ Cơ sở vật chất: Phòng học rộng rãi thoáng mát 
 2.2. Khó khăn, hạn chế
 Nhận thức của một số giáo viên còn mơ hồ, chưa rõ, chưa đầy đủ rèn kĩ năng 
sống cho học sinh là rèn những kĩ năng gì; vì nhận thức chưa đủ, chưa rõ nên 
không thể tìm ra được biện pháp, hình thức tổ chức hữu hiệu để rèn kĩ năng sống 
cho học sinh. 
 Cơ sở vật chất: Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho việc giáo dục kỹ năng sống chưa 
phong phú, đa dạng.
 Bản thân giáo viên chưa khai thác, đi sâu vào việc tạo môi trường cho trẻ hoạt 
động giáo giục kỹ năng sống thông qua các hoạt động học, hoạt động vui chơi, hoạt 
động trải nghiệm còn chưa cao.
 Một số gia đình không coi trọng việc cho trẻ đi học mẫu giáo nên ngày giờ đi 
học của trẻ không đảm bảo, không đều. Một số trẻ nhút nhát, chưa mạnh dạn trong 
hoạt động trải nghiệm về kỹ năng sống. Về phía các bậc cha mẹ các em luôn nóng 
vội trong việc dạy con; họ chỉ chú trọng đến việc con mình học đọc, học viết .
- Trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống hiện đại như: Internet, tivi, các trò chơi điện tử...
- Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm, không có 
tính tự lập, ích kỷ, lãnh cảm với môi trường xung quanh.
 2.3. Khảo sát tình hình thực tế tại lớp:
 Để biết được thói quen, ý thức ban đầu về rèn kỹ năng sống của trẻ, vào đầu 
năm học tôi đã tiến hành khảo sát tại lớp 4-5 tuổi A3 với sĩ số 31 trẻ 
 Qua khảo sát đầu năm, tôi nhận được kết quả như sau:
 Đạt Chưa đạt
 Tổng 
STT Tiêu chí đánh giá Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ 
 số trẻ 
 trẻ % trẻ %
 Trẻ mạnh dạn trong giao tiếp, 
1 31 15 48% 16 52%
 tự tin thể hiện mình
 Trẻ biết chào hỏi xưng hô lễ 
2 31 18 58% 13 42%
 phép
 4 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Trẻ có nề nếp, thói quen vệ 
3 31 17 55% 14 45%
 sinh trong ăn uống
 Trẻ biết nhường nhịn,chia sẻ, hợp 
4 31 12 39% 19 61%
 tác giúp đỡ bạn
 Trẻ biết cất dọn, sắp xếp đồ dùng 
5 31 13 42% 18 58%
 đồ chơi đúng nơi quy định
 Trẻ biết giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ 
6 31 17 55% 14 45%
 sinh môi trường
 Trước những khó khăn như vậy, tôi cảm thấy rất băn khoăn và suy nghĩ xem 
phải dạy trẻ như thế nào, bằng cách nào để tất cả trẻ lớp tôi tự tin, có được những 
hành vi lành mạnh, và biết cách ứng xử với mọi người xung quanh mình. Từ những 
suy nghĩ đó, tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp nhằm giải quyết vấn đề trên như 
sau:
 3. Đề xuất các giải pháp
 3.1. Biện pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. 
 Bản thân tôi không ngừng bồi dưỡng, nâng cao nhận thức về việc giáo dục kỹ 
năng sống cho trẻ thông qua việc thường xuyên tham gia vào các lớp học bồi 
dưỡng của Phòng, của trường tổ chức. Vào tối thứ 7 hàng tuần tôi thường xuyên 
nghiên cứu tài liệu sách báo, các chương trình giáo dục kỹ năng sống trên ti vi, 
mạng intenrnets để lựa chọn nội dung cũng như hình thức rèn kỹ năng sống cho trẻ 
để tích hợp một cách linh hoạt và hợp lý vào các hoạt động trong ngày của trẻ. Có 
thái độ đúng và tinh thần trách nhiệm cao đối với việc giáo dục kỹ năng sống cho 
trẻ. Tôi đọc đề tài, mục đích, yêu cầu đến các hoạt động và ghi chép lại vào sổ tự 
bồi dưỡng.
 Tôi luôn chia sẻ, trao đổi về các nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mà bản 
thân tôi còn băn khoăn chưa biết nên tích hợp vào hoạt động nào? Đưa nội dung đó 
vào đâu cho hợp lý thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn tổ, hỏi bộ phận 
chuyên môn nhà trường để cùng rút kinh nghiệm và cùng nhau tháo gỡ đồng thời 
để việc rèn kỹ năng sống cho trẻ đạt hiệu quả tôi tìm hiểu về tâm sinh lý của trẻ 
mẫu giáo 4 - 5 tuổi để biết được ở lứa tuổi này ý thức bản ngã đã được hình thành. 
Trẻ có thể lĩnh hội các khái niệm sơ đẳng, có các lập luận và kết luận chính xác 
hơn. Trẻ có khả năng tập trung chú ý lâu hơn, bền vững hơn, ghi nhớ của trẻ có chủ 
định hơn từ đó tôi lựa chọn nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đa đạng hơn 
hình thức cũng phong phú hơn nhằm giúp trẻ lĩnh hội được nhiều kỹ năng sống 
trong các hoạt động tại trường đồng thời bản thân tôi cũng chủ động sáng tạo và có 
nhiều kinh nghiệm hơn trong việc giáo dục các kỹ năng sống cho trẻ ở mọi lúc mọi 
nơi trong mọi hoạt động.
 5 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Những giáo án hay tâm đắc tôi áp dụng vào lớp mình thử nghiệm. Mới đầu trẻ 
còn ít hứng thú nhưng tôi lồng qua các trò chơi, các tình huống cụ thể và thay đổi 
hình thức nên trẻ hứng thú rất nhiều.
 Không chỉ có vậy, tôi tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, sưu tầm các 
trò chơi hay nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực của trẻ, giáo viên cần phải 
biết khai thác phát huy năng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi trẻ. Vì mỗi đứa trẻ là 
một nhân vật đặc biệt, phải giáo dục trẻ như thế nào để trẻ cảm thấy thoải mái trong 
mọi tình huống của cuộc sống.
 Bản thân thường rất hay gần gũi chia sẻ trò chuyện cùng trẻ giúp trẻ tự tin, 
mạnh dạn hơn khi giao tiếp khi trẻ có hành vi không đep. Tôi thường động viên 
giáo dục nhẹ nhàng.
 (Hình ảnh minh họa trẻ cô chơi khám bác sĩ góc phân vai)
 Để giáo dục kĩ năng sống cho trẻ có hiệu quả bản thân đã vận dụng vào các 
môn học, tiết học, nhất là các môn như: Làm quen với văn học; Khám phá khoa 
học; Âm nhạc giáo dục an toàn giao thông .... để những giờ học sao cho trẻ được tự 
làm, được trải nghiệm như trong cuộc sống thực.
 Trong chương trình lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi, ở môn làm quen với văn học; môn 
khám phá khoa học có nhiều bài học có thể giáo dục kĩ năng sống cho trẻ, đó là các 
kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Đọc thơ, kể chuyện Giới thiệu về quê hương gia 
đình của trẻ. Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia được lồng cụ thể qua các 
tình huống giao tiếp. Tôi chỉ gợi mở sau đó cho trẻ tự nói một cách tự nhiên hoàn 
 6 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
toàn không gò bó áp đặt. Bên cạnh đó, nhiều bài câu chuyện, bài thơ, câu đố có nội 
dung rèn luyện cách diễn đạt sử lý tình huống, nhiều câu chuyện bài thơ cung cấp 
những nội dung rèn kĩ năng sống. Để hình thành những kiến thức và rèn luyện kĩ 
năng sống cho học sinh qua môn Làm quen với văn học, tôi đã vận dụng nhiều 
phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho trẻ như: thực 
hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương 
pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi đáp, Thông qua các hoạt động 
học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, 
đóng vai, trẻ có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều kĩ năng sống cần thiết.
 Xuất phát từ đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non là rất thích nghe kể chuyện. 
Nội dung các câu chuyện thường để lại ấn tượng cho trẻ khó phai mờ. Chính vì vậy 
tôi đã sáng tác một số câu chuyện lồng vào đó các tình huống để giáo dục trẻ, giúp 
trẻ tiếp nhận một cách hứng thú, tự nguyện.
 (hình ảnh minh họa)
 3.2 Biện pháp 2. Tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 
thông qua các hoạt động cụ thể hàng ngày
 *Thông qua giờ đón và trả trẻ 
 7 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Trong giờ đón trả trẻ tôi cùng các giáo viên khác trò chuyện với trẻ, giáo dục 
trẻ kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự cất giầy dép, ba lô đúng nơi quy định ngoài ra tôi 
còn dạy trẻ biết chào hỏi, biết nói lời xin lỗi, biết nói cảm ơi, không nói leo khi 
người khác nói, không tự tiện lấy đồ và sử dụng đồ của người khác 
 Hình ảnh: Các con lớp 4TA3đã có kỹ năng cất ba lô, giầy dép
 *Thông qua giờ thể dục sáng: 
 Dưới sân trường tôi kết hợp kỹ năng đi lên, xuống cầu thang cho trẻ đi đúng 
theo bước chân, chân nào trước, chân nào sau, đi theo hàng lối, không chen lấn xô 
đẩy bạn 
 Hình ảnh: Kỹ năng đi cầu thang khi lên xuống sân trường thể dục sáng.
 8 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 *Thông qua giờ vệ sinh:
 Tôi dạy trẻ các kỹ năng tự phục vụ như: Rửa mặt, rửa tay bằng xà phòng, cách 
trải tóc, cách gấp quần áo và đi vệ sinh đúng nơi quy định 
 Hình ảnh: Trẻ tự gấp quần áo, trẻ rửa tay trong giờ vệ sinh
 * Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động học có chủ đích:
 Thông qua hoạt động học, trẻ có cơ hội chia sẻ với các bạn thông qua hoạt động 
nhóm. Mặt khác, trẻ cũng tự tin, mạnh dạn khi thể hiện khả năng của mình cũng như 
giới thiệu về bản thân, gia đình mình ....trước cô giáo và các bạn trong lớp.
 Ví dụ 1: Hoạt động khám phá: Tôi là ai? ( chủ đề Bản thân)
 Khi tổ chức tiết học này, tôi yêu cầu từng trẻ tự lên giới thiệu về tên, tuổi, giới 
tính, học lớp nào, trường nào, cô giáo nào, sở thích của mình.Tôi nhận thấy, trẻ rất 
hào hứng lên giới thiệu. Những trẻ mạnh dạn đã nói được đầy đủ những thông tin 
tôi đưa ra. Nhưng đáng mừng hơn là có những trẻ rất nhút nhát, thiếu tự tin nhưng 
cũng vẫn có thể đứng dậy và giới thiệu được 1 vài thông tin của mình. Điều đó 
chứng tỏ rằng, nếu như chúng ta không gọi đến những trẻ nhút nhát thì có lẽ những trẻ đó 
sẽ chẳng bao giờ dám làm một việc gì trước đám đông cả, và sẽ chẳng bao giờ trẻ tự tin 
lên được. 
 Ví dụ 2: Hoạt động khám phá: Gia đình của bé.
 Trước khi thực hiện tiết học này, tôi đã nhờ phụ huynh ủng hộ những bức ảnh 
chụp cả gia đình mình. Khi vào tiết học, tôi cho cả lớp xem tất cả những bức ảnh đó -
> trẻ rất hào hứng, phấn khởi khi những bức ảnh của nhà mình được cô giáo đưa ra 
 9 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
trưng bày. Sau đó tôi cho trẻ kể về gia đình minh bằng những bức hình đó. Tôi nhận 
thấy những trẻ lên kể rất vui vẻ, rất tự hào khi kể cho cô giáo và các bạn nghe về 
những thành viên trong gia đình mình, và kỷ niệm gắn với bức ảnh đó.
 * Thông qua hoạt động vui chơi:
 Đối với trẻ mầm non, hoạt động vui chơi chiếm vai trò chủ đạo trong hoạt động 
của trẻ ở trường. Thông qua giờ chơi, trẻ được đóng các vai khác nhau trong xã hội, 
trẻ đóng vai và tái hiện lại những gì trẻ nhìn thấy trong cuộc sống. Tất cả những 
kiến thức và kinh nghiệm cuộc sống mà trẻ có sẽ được trẻ thể hiện qua họat động 
vui chơi. Chính vì vậy, tôi rất chú trọng đến việc tạo các tình huống khi trẻ đóng 
vai để trẻ tìm cách giải quyết, cũng như quan sát những điều trẻ thể hiện được 
những kiến thức mà trẻ đã có.
 *Ví dụ 1: Ở góc “Phân vai” tôi tổ chức chơi trò chơi “Gia đình”, khi tôi 
đóng giả một người lạ đến gõ cửa khi trẻ ở nhà một mình, thì trẻ biết nhắc nhau 
“Đừng mở cửa, phải đợi bố mẹ về đã”. Hoặc tôi cho trẻ ở nhóm gia đình cùng đi 
siêu thị và đưa ra tình huống: “Con bị lạc bố mẹ ở siêu thị” thì trẻ biết ra nhờ cô 
bán hàng gọi điện thoại cho bố mẹ, cháu đóng vai người bán hàng cũng nhắc trẻ: 
Cháu chờ ở đây với cô đợi bố mẹ đến đón.
 Hình ảnh minh họa trẻ đóng vai tại góc chơi
 10 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 *Ví dụ 2: Tôi đóng một vai làm người đi đường và rủ bé đi cùng cô để cô dắt 
về với mẹ. Các trẻ trong nhóm đã nhắc nhau: “Đừng đi, nếu không sẽ bị bắt cóc 
đấy”.
*Ví dụ 3: Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Đi ô tô” tôi cũng chú ý xem cách thể hiện 
của trẻ để có những gợi mở kịp thời như: “Các bác đã thắt dây an toàn chưa, đừng 
thò đầu, thò tay ra ngoài khi xe đang chạy nhé”.
 Với nhóm “Nấu ăn” , tôi cũng lưu ý đến những thao tác mà trẻ thể hiện vai 
của mình: 
 *Thông qua giờ hoạt động ngoài trời: 
 Cô luôn nhắc nhở trẻ khi ra sân trường chơi phải đi theo hàng, bạn nọ nối 
duôi theo bạn kia, không đẩy bạn để bạn ngã ..Nếu trẻ làm gì sai với bạn, với cô 
thì phải biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn. Khi đi chơi gặp các bác, các cô làm việc trong 
trường phải biết chào hỏi lễ phép. Ai cho gì phải biết nhận bằng hai tay và nói cảm 
ơn.
 Tôi đưa kỹ năng sống tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên 
cần chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận 
được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác. 
Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi. 
 Ví dụ: Cô tổ chức cho 2 đội chơi trò chơi “Kéo co” ở trò chơi này cháu thực 
hiện đúng luật chơi. Mỗi đội luôn tự tin mình sẽ chiến thắng và tìm mọi cách động 
viên khích lệ trong nhóm cố gắng có ý chí vươn lên.
 Hình ảnh: Trẻ chơi kéo co trong giờ hoạt động ngoài trời lớp 4TA3.
 11 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Ví dụ: Khi quan sát cây nhãn, cô hỏi trẻ:
 + Muốn cây cho nhiều quả nhãn thì chúng ta phải làm gì?
 + Khi ăn quả nhãn, chúng mình phải nhớ ơn ai?
-> Giáo dục trẻ kính trọng, yêu quý người lao động. Đồng thời giáo dục trẻ thói 
quen vệ sinh trong ăn uống như: ăn từ tốn, không vứt vỏ, bỏ hạt bừa bãi .
 *Thông qua giờ ăn trưa.
 Trong giờ ăn cũng vậy tôi cùng các giáo viên khác dạy trẻ những nghi thức 
văn hóa trong ăn uống qua đó dạy trẻ những kỹ năng tự lao động phục vụ, rèn tính 
tự lập như Biết tự đi lấy bát thìa theo số lượng của tổ mình và biết được lần lượt 
ngày trực nhật của mình theo tổ, khi ăn, biết ăn uống lịch sự, không nói chuyện 
trong khi ăn, và chỉ ăn uống tại bàn ăn của mình, biết cách sử dụng những đồ 
dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, biết ăn hết xuất, không làm rơi 
vãi khi ăn, khi ăn nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, 
biết mời trước khi ăn, biết tự dọn, cất bát thìa đúng nơi quy định, biết giúp người 
lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn không làm ảnh hưởng đến người khác . Ngoài ra 
trước những giờ ăn tôi thường lồng ghép các bài hát, bài thơ “Giờ ăn, và bài thơ 
“Bé ơi nhớ nhé” do tôi tự sáng tác: Dạy lồng ghép kỹ năng vệ sinh và giờ ăn cho 
trẻ.
 Bé ơi nhớ nhé Có hạt cơm rơi
 Hễ đến giờ ăn Bé nhặt vào đĩa
 Rửa tay cho sạch Rồi lau vào khăn
 Nếu mà tay bẩn Bạn nào ăn nhanh
 Không vệ sinh đâu Được cô khen đấy
 Bé nhớ ăn rau Khi mà đứng dậy
 Cho người khỏe mạnh Kê ghế sát tường
 Ăn thịt, ăn cá Là một bé ngoan 
 Bé lớn nhanh hơn Bé ơi nhớ nhé 
 Khi ngồi xúc cơm 
 Cầm thìa tay phải 
 12 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Hình ảnh: Các con tự phục vụ trong giờ ăn
 *Thông qua giờ hoạt động chiều: 
 Tăng cường kể cho trẻ nghe các câu chuyện cổ tích qua đó rèn luyện đạo đức 
cho trẻ, giúp trẻ hoàn thiện mình, biết đọc sách, dạy trẻ yêu thương bạn bè, yêu 
thương con người. Tạo hứng thú cho trẻ qua các truyện bằng tranh, gợi mở tính tò 
mò, ham học hỏi, phát triển khả năng thấu hiểu ở trẻ.
 Kỹ năng lao động - vệ sinh: Giáo dục trẻ đi đại tiện, tiểu tiện đúng chỗ và khi 
đi xong biết dội nước, các đồ dùng vệ sinh được dùng để ngăn nắp. Điều này giúp 
trẻ tự khẳng định mình, nhận thức được khả năng của mình, góp phần tham gia vào 
lao động thực sự của người lớn và các bạn cùng tuổi nhằm bảo vệ môi trường và 
trường mầm non sạch, đẹp.
 Kỹ năng lao động chăm sóc vât nuôi, cây trồng: đây chính là những việc 
làm tốt cho môi trường, ngoài ra còn hình thành lòng tự hào ở trẻ khi được góp 
công sức của mình vào việc làm cho môi trường xanh - Sạch - đẹp thông qua các 
hoạt động này Giáo viên giáo dục trẻ các kĩ năng tự phục vụ bản thân, kĩ năng biết 
bảo vệ bản thân khi có nguy hiểm. Ví dụ: Khi trẻ trong phòng vệ sinh sàn nhà 
thường rất trơn thì phải làm như thế nào?
 * Thông qua hoạt động nêu gương, hoạt động trải nghiệm
 Ngay những ngày đầu tiên khi các em vào lớp mẫu giáo 4 - 5 tuổi, bản thân trẻ 
đã được học ở các lớp học về cách ứng xử lễ phép như biết chào hỏi những người 
lớn tuổi. Khi trẻ học lớp 4 -5 tuổi thì các cô giáo dạy trẻ một số những kỹ năng 
sống cơ bản như: Biết xin lỗi khi có khuyết điểm, cảm ơn khi được tặng quà, vui 
 13 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
vẻ hoà nhã với bạn bè, lễ phép với thầy cô và những người lớn tuổi và biết nhận xét 
đánh giá bản thân, đánh giá các bạn trong giờ nêu gương cuối ngày, cuối tuần. 
Bản thân giáo vên phải học cách lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân, và dùng lời lẽ 
mềm mỏng bằng những tình cảm, cử chỉ yêu thương của mình khi yêu cầu điều gì 
đó với trẻ, tránh hành hung, nói nặng lời để trẻ bớt đi tính hung hăng đối với những 
học sinh nghịch ngợm, mắc lỗi. 
 Để rèn kĩ năng sống có hiệu quả bản thân tôi còn vận dụng thông qua các hoạt 
động ngoài giờ học. Đó là qua các buổi ngoại khóa của trường, lớp. 
 Ví dụ: Nhân ngày lễ Chào mừng ngày nhà giáo Việt Nam 20-11. Nhà trường 
đã phát động phong trào thi các tiểu phẩm, thi văn nghệ. Bản thân tôi đã hướng dẫn 
trẻ đóng kịch, tập văn nghệ. Qua hoạt động này rèn cho các em nhiều kĩ năng như: 
Giao tiếp, ứng sử, sử lý tình huống Trẻ tham gia rất nhiệt tình, đoàn kết và hợp 
tác nhau rất tốt. Kết quả là vở kịch “An toàn giao thông” của lớp tôi đã đạt được 
giải nhất.
 Giáo viên cần tạo các tình huống chơi trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của 
trẻ. Vì đối với học sinh bậc học mầm non trò chơi có một vai trò rất quan trọng 
trong việc rèn kĩ năng sống cho trẻ. Trẻ lớn lên, học hành và khám phá thông qua 
trò chơi. Các hành động chơi đòi hỏi trẻ phải suy nghĩ, giải quyết các vấn đề và 
thực hành các ý tưởng. Không những thế, bản thân còn khuyến khích trẻ cùng chia 
sẻ những cảm nhận, những suy nghĩ, những quan sát của mình với cô với bạn một 
cách thoải mái, tự nhiên không gò bó, áp đặt. Hoặc ở những giờ sinh hoạt lớp, giờ 
hoạt động ngoài trời bản thân trẻ cùng tham gia những trò chơi dân gian, trò chơi 
giúp các em phát triển trí tuệ như Ô ăn quan; Rồng rắn lên mây 
 Bên cạnh đó, để rèn kĩ năng tự phục vụ, biết lao động vừa sức, biết trang trí lớp 
học xanh - sạch - đẹp, biết một số kỹ năng đơn giản về chăm sóc bảo vệ các con vật 
sống quanh trẻ. Thường xuyên tổ chức cho trẻ những hoạt động trải nghiệm để trẻ 
học tốt hơn.
 Từ những hoạt động trải nghiệm đó sẽ giúp trẻ yêu trường, yêu lớp hơn, tôi đã 
đã hướng dẫn các em trồng cây xanh và chăm sóc cây xanh trong lớp, trong trường. 
 3.3 Biện pháp 3. Sưu tầm và tổ chức một số trò chơi giáo dục kỹ năng sống 
cho trẻ.
 Nội dung phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, 
trong đó có nội dung: Nhà trường cần tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao một 
cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh. Tổ chức 
các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với 
lứa tuổi của học sinh.
 14 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Căn cứ vào nội dung trên, tôi đã xây dựng kế hoạch và thực hiện nhiều hoạt 
động một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của trẻ. Cụ 
thể như sau: 
 Cô sưu tầm làm đồ chơi dân gian; sáng tác bài hát, điệu múa thể loại dân ca 
cho trẻ ở lứa tuổi mầm non. 
 Cô lấy những hột hạt làm bàn cờ “Ô ăn quan” cho trẻ chơi hoặc lấy hộp kẹo 
hết làm trống cho trẻ chơi trò chơi “Bịt mắt đánh trống”; Bịt mắt bắt dê...
 Duy trì biện pháp tăng cường cho trẻ chơi các trò chơi dân gian trong giờ hoạt 
động ngoài trời vào các ngày thứ tư, sáu; riêng sáng thứ hai, trẻ được xem các kịch 
bản rối qua các câu chuyện cổ tích, được trực tiếp chơi với các con rối, giao lưu thi 
hỏi đáp về nội dung các câu chuyện. 
 Hình ảnh trẻ hứng thú tham gia vào các trò chơi dân gian “Bịt mắt bắt dê”
 Tổ chức các cuộc thi đấu cờ dân gian và các hội thi, các hoạt động văn nghệ, 
vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với lứa tuổi của trẻ mầm non. Huy động và 
tạo điều kiện để có sự tham gia hoạt động đa dạng và phong phú của cha mẹ trẻ em, 
các tổ chức, lực lượng xã hội, cá nhân trong việc giáo dục văn hóa, truyền thống, 
giáo dục lòng yêu nước cho trẻ.
 Trên đây là một số những trò chơi tôi tổ chức cho học sinh lớp tôi chơi đã 
mang lại nhiều hiệu quả cao về mặt giáo dục giá trị và kỹ năng sống cho trẻ 4 – 5 
tuổi.
 15 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 3.4. Biện pháp 4. Tạo môi trường giáo dục kỹ năng sống.
 *Xây dựng cảnh quan sư phạm trong lớp học:
 Cùng với toàn ngành thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện- học 
sinh tích cực”, việc tạo cảnh quan sư phạm trong lớp học cũng là một tiêu chí trong 
phong trào này. Tôi luôn chú ý tạo cảnh quan sư phạm trong lớp học, đồ dùng đồ chơi 
được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, từng góc riêng biệt. Mỗi góc tôi đều làm mới để hấp 
dẫn trẻ, tạo cảm giác thích thú, luôn mong muốn được sắp xếp ngăn nắp. Đặc biệt là 
góc thiên nhiên được trang trí và trồng nhiều cây cảnh để tạo cho trẻ một không gian 
xanh, để mỗi ngày trẻ có thể tự mình chăm sóc cây xanh, giáo dục trẻ biết yêu cái 
đẹp. Qua hoạt động này kích thích trẻ yêu lao động, hình thành thói quen lao động 
ở trẻ và tạo tình cảm của trẻ với thế giới thiên nhiên, gần gũi với thiên nhiên, cây 
cối xung quanh mình.
 (Hình ảnh trẻ chăm sóc cây cảnh góc thiên nhiên)
 Để tạo cảnh quan sân trường, tôi thường tổ chức hoạt động lao động, chăm sóc 
vườn cây ở góc thiên nhiên, vườn rau sạch của bé: cho trẻ nhặt lá cây, nhổ cỏ, tưới 
nước .để tạo môi trường xanh - sạch - đẹp 
 Xây dựng góc dân gian trong lớp để hàng ngày trẻ được tiếp cận với các trò 
chơi dân gian
 16 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Đối với giá góc đồ chơi, cuối tuần tôi thường tổ chức cho trẻ thi đua lau dọn, 
sắp xếp đồ chơi gọn gàng. Nhờ vậy, qua mỗi lần tổ chức hoạt động vui chơi, trẻ 
chơi xong biết thu dọn đồ chơi gọn gàng, ngăn nắp.
 Trang trí các mảng tường có nội dung Giáo dục kỹ năng sống như:
 Treo hình ảnh các bước rửa tay đúng cách ngay ở dưới vòi nước rửa tay của 
trẻ. 
 Trong phòng vệ sinh, trang trí các hình ảnh minh họa hành động giáo dục trẻ 
như: xếp hàng để rửa tay, để rác đúng nơi quy định. 
 Hình ảnh: minh họa hành động giáo dụcl
 Góc tuyên truyền ở lớp: Tôi sưu tầm các bài tuyên truyền giáo dục kỹ năng 
sống cho trẻ trên mạng hay trên báo để dán ở góc tuyên truyền dành cho cha mẹ trẻ 
để Phụ huynh khi đưa đón trẻ đến lớp có thể đọc.
 3.5. Biện pháp 5. Động viên, khen thưởng
 Trước hết, tôi phải gương mẫu, yêu thương, tôn trọng, đối xử công bằng với các 
em và đảm bảo an toàn cho các em. Tạo điều kiện tốt nhất cho các em vui chơi. Tôi 
luôn khuyến khích trẻ nói lên quan điểm của mình, nói chuyện với các thành viên 
trong lớp, trong gia đình về cảm giác và về những lựa chọn của mình, cần giúp các 
 17 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
em hiểu rằng nên có thông số để theo đó mà lựa chọn, cố gắng không chỉ trích các 
quyết định của các em. Việc này sẽ hình thành kĩ năng tự kiểm soát bản thân, rèn 
luyện tính tự tin cho các em khi tham gia các hoạt động và các buổi thảo luận tại 
trường sau này.
 Cần động viên, khuyến khích trẻ thực hiện tốt việc rèn luyện các kĩ năng, ngay 
từ buổi họp phụ huynh đầu năm học bản thân tôi đã đưa ra kế hoạch rèn luyện cho 
học sinh lớp mình phụ trách. Trao đổi với hội cha mẹ học sinh của lớp cùng phối 
hợp và dành một khoản riêng để khen thưởng kịp thời động viên trẻ để tạo cho trẻ 
có một động cơ tốt trong việc duy trì thực hiện. Bản thân theo dõi hằng ngày, các 
trẻ có biểu hiện tốt thì ghi vào sổ tay, trong tiết sinh hoạt cuối ngày, cuối tuần cho 
các tổ bình chọn những bạn thực hiện tốt sẽ được một cờ đỏ. Vì vậy trẻ sẽ thi đua 
“nói lời hay, làm việc tốt” và cuối ngày, cuối tuần nào cũng có rất nhiều trẻ được 
cờ đỏ.
 Hình ảnh trẻ cắm cờ nêu gương
 =.> Trên đây là một số biện pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ MG 4-5 tuổi mà 
tôi đã áp dụng có hiệu quả trong trường mầm non Yên Lư, tuy nhiên trong khi thực 
hiện tùy từng điều kiện, cơ sở vật chất, vùng miền, mức độ nhận thức của trẻ, khả 
năng hứng thú để các đồng chí tham khảo và áp dụng một trong số các biện pháp 
nêu trên để đạt hiệu quả tốt nhất đối với từng lớp, từng trường.......
 3.6 Biện pháp 6: Tuyên truyền các bậc cha mẹ cách dạy trẻ kỹ năng sống 
trong gia đình 
 18 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
 Có thể thấy, trẻ thường dễ dàng kết bạn khi chơi theo đôi bạn trong môi trường 
của riêng chúng hơn là chơi trong một nhóm bạn tại trường. Nhiều giáo viên thấy 
rằng, một số trẻ có khó khăn trong việc kết bạn hoặc chia sẻ với bạn theo nhóm lớn, 
lại có thể hình thành mối liên kết thân thiết với bạn mới trong môi trường gia đình 
của trẻ. Cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển kỹ năng cảm xúc và xã hội bằng cách tạo 
ra các mối liên kết bạn bè tại gia đình. Cha mẹ hãy hỏi trẻ muốn mời ai về nhà 
chơi? Mối quan hệ này được trẻ duy trì khi đến trường, khi có được mối liên kết 
với một trẻ nào đó trong lớp, các mối quan hệ khác sẽ hình thành tiếp theo một 
cách dễ dàng hơn. 
 Tuyên truyền để cha mẹ trẻ không nên bực bội khi trẻ về đến nhà hoặc cho 
rằng trẻ chỉ biết chơi suốt ngày. Cha mẹ cần có niềm tin với sự hướng dẫn của giáo 
viên và năng khiếu tò mò bẩm sinh của trẻ, trẻ có thể lĩnh hội kinh nghiệm nhằm 
giải quyết các vấn đề quan trọng, đọc, làm toán, thử nghiệm một số kỹ năng khoa 
học khi chơi với nhau. 
 Cha mẹ trẻ cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ và hợp lý bằng việc 
tham gia tình nguyện vào quá trình giáo dục trong nhà trừơng. Cha mẹ nên tham 
gia vào các buổi trao đổi với giáo viên, tham gia các buổi họp của nhà trường và dự 
một số giờ học, dự các hoạt động ngoại khoá; chỉ bằng cách đó thôi cha mẹ đã giúp 
trẻ hiểu rằng học là phải học cả đời. 
 Cần giáo dục để trẻ cảm thấy thoải mái tự tin trong mọi tình huống của cuộc 
sống. Nếu cha mẹ múôn giáo dục trẻ biết tự giữ kỷ luật, trứơc hết cần đánh thức sự 
tự ý thức của trẻ, cố gắng khơi gợi để trẻ luôn nghĩ về bản thân mình một cách tích 
cực và đừng bao giờ phá vở suy nghĩ tích cực về bản thân trẻ.
 Trong gia đình, việc dạy trẻ những nghi thức văn hóa trong ăn uống rất cần 
thiết. Để trẻ có được những kỹ xảo, thói quen sử dụng đồ dùng một cách chính xác 
và thuần thục và khéo léo, không chỉ đòi hỏi trẻ phải thường xuyên luyện tập, mà 
còn phải đáp ứng được những nhu cầu của trẻ, đó là cung cấp cho trẻ những mẫu 
hành vi văn hóa, những hành vi đúng, đẹp, văn minh của chính cha mẹ và những 
người xung quanh trẻ. 
 19 Sáng Kiến Kinh Nghiệm 
Hình ảnh giáo viên tuyên truyền phụ huynh qua bảng 
 20