SKKN Một số giải pháp hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm đồ dùng, đồ chơi môn toán tại trường mầm non Yên Lư số 1 (GV: Nguyễn Thị Hợi - Trường MN Yên Lư)
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "SKKN Một số giải pháp hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm đồ dùng, đồ chơi môn toán tại trường mầm non Yên Lư số 1 (GV: Nguyễn Thị Hợi - Trường MN Yên Lư)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên.
Tóm tắt nội dung tài liệu: SKKN Một số giải pháp hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm đồ dùng, đồ chơi môn toán tại trường mầm non Yên Lư số 1 (GV: Nguyễn Thị Hợi - Trường MN Yên Lư)
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ GIẢI PHÁP HƯỚNG DẪN TRẺ 5-6 TUỔI LÀM ĐỒ DÙNG, ĐỒ CHƠI MÔN TOÁN TẠI TRƯỜNG MẦM NON YÊN LƯ SỐ 1 1. Phần mở đầu Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục Quốc dân, với vai trò vô cùng quan trọng trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. Mục đích chung của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về các mặt: Thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm xã hội và thẩm mỹ, nhằm hình thành ở trẻ nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa đáp ứng với thời kỳ mới, thời kỳ của khoa học và công nghệ. Việc tổ chức các hoạt động cho trẻ và kích thích trẻ hoạt động có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của trẻ đặc biệt là khi trẻ hoạt động với các nguyên vật liệu sẵn có để làm đồ chơi có vai trò vô cùng quan trọng với sự phát triển của trẻ. Mỗi đồ chơi có giá trị nâng cao nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh, rèn luyện những kỹ năng, hình thành cảm xúc, tình cảm thẩm mỹ, giáo dục cho trẻ có thái độ và hành vi đúng đắn. Có thể nói rằng đồ chơi là nhu cầu tự nhiên không thể thiếu được đối với cuộc sống của trẻ mầm non, nó có tác dụng vô cùng to lớn trong việc hình thành phát triển nhân cách cho trẻ mầm non. Để thỏa mãn hoạt động học, vui chơi của trẻ có thể cho trẻ tự làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo được làm từ nguyên vật liệu tự nhiên, dễ kiếm, đa dạng và cũng dễ làm, sản phẩm lại gần gũi với hoạt động của trẻ. Sự đa dạng của nguyên vật liệu tự nhiên đã thu hút được sự chú ý của trẻ mang lại cho trẻ niềm say mê hứng thú. Chính những vật liệu đơn giản sẵn có trong cuộc sống hàng ngày là những đồ chơi có giá trị giúp trẻ phát triển toàn diện. Bởi vì đồ chơi tự tạo có ưu điểm nổi bật là sẵn có, thường xuyên đổi mới, phong phú và đặc biệt sáng tạo. 1.1. Lý do chọn Sáng kiến Vui chơi là hoạt động chủ đạo, là cuộc sống của trẻ mầm non.Vui chơi đồng thời cũng là phương tiện hiệu quả nhất để phát riển các chức năng tâm lý, sinh lý và hình thành nhân cách của trẻ.Sự sáng tạo thông qua chơi giúp trẻ phát triển thể chất và tinh thần. Đồ chơi là một phần quan trọng trong vui chơi của trẻ mầm non, đặc biệt việc hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non là nội dung quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu đó. Việc cho trẻ làm quen với toán ngay từ lứa tuổi mầm non là một cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những kỹ năng tìm tòi, quan sát, phát triển tư duy. Đặc điểm nhận thức của trẻ mầm non là nhận biết thông qua hoạt động học bằng chơi và chơi để học, cho nên hoạt động chủ đạo trong trường mầm non là hoạt động vui chơi. Làm quen với toán là một trong các hoạt động phát triển nhận thức đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp những kiến thức ban đầu cho trẻ trước khi vào trường tiểu học. Nếu ngay từ khi học mẫu giáo, trẻ đã nắm vững các khái niệm đơn 1 giản về số lượng, kích thước, hình dạng, định hướng không gian, thì sau này trẻ sẽ vững vàng, tự tin khi tiếp nhận những kiến thức của môn toán học ở lớp một. Trong quá trình cho trẻ làm quen với toán ở lớp mẫu giáo, giáo viên là người hướng dẫn, gợi mở, tổ chức cho trẻ làm quen và thực hành trên các đồ dùng học tập nhằm hình thành và phát triển các thao tác của tư duy như: so sánh, phân tích, tổng hợp góp phần phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ. Bên cạnh đó, giáo viên cần thực hiện nguyên tắc dạy học theo phương pháp đổi mới “Lấy trẻ làm trung tâm”, tạo điều kiện cho trẻ khám phá và trải nghiệm, tích cực tham gia vào hoạt động mặt khác lồng ghép, tích hợp các nội dung giáo dục một cách phù hợp để đạt được hiệu quả cao nhất trong học tập. Hoạt động làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ Mầm non cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc giáo dục trẻ. Trong quá trình trẻ làm đồ dùng đồ chơi đòi hỏi trẻ phải luôn tìm hiểu, khám phá, phát hiện những tính chất của các vật liệu làm đồ chơi cũng như khả năng tạo hình, khả năng tạo ra sức truyền cảm cho chúng, trẻ được lĩnh hội, rèn luyện các kỹ năng kỹ xảo tạo hình. Đồ chơi do tự tay mình làm ra, trẻ sẽ cảm thấy yêu quý, hứng thú hơn. Đây cũng chính là một hình thức dạy trẻ biết yêu quý sức lao động ngay từ khi còn bé. Trong quá trình trẻ làm đồ dùng đồ chơi, trẻ sẽ lĩnh hội được những kinh nghiệm, dễ dàng tiếp thu kiến thức, có thể sẽ đưa ra những sáng kiến riêng, dần dần kỹ năng kỹ xảo tạo hình sẽ ngày một hoàn thiện hơn, đôi bàn tay của trẻ sẽ ngày một linh hoạt và khéo léo hơn. Ngoài ra, trẻ sẽ học được cách chia sẻ trong quá trình lao động. Điều này sẽ giúp trẻ tích cực, tự chủ trong hoạt động: “ Tớ rất thích làm đồ chơi vì tớ được làm những đồ chơi mà tớ thích”. Đây là một trong những câu nói của trẻ trong quá trình tôi quan sát và ghi lại được một cách ngẫu nhiên sau khi trẻ mang sản phẩm do tự tay mình làm lên được học và chơi, trưng bày. Quả thực, khi đồ chơi do tự tay mình làm ra trẻ sẽ thấy thú vị, tự hào và rất trân trọng. Trong quá trình hướng dẫn trẻ 5 - 6 tuổi làm quen với toán, nội dung giáo dục trong chương trình khung mang tính mở, giáo viên tiếp tục cụ thể hóa làm cho nó phong phú, phù hợp với nhu cầu hứng thú của trẻ trong lớp, phù hợp với thực tế địa phương bằng cách thiết kế ra nhiều trò chơi khác nhau như vậy vốn kiến thức của trẻ được phong phú rất nhiều. Để hướng dẫn trẻ làm quen với toán muốn cho trẻ học tập đạt kết quả cao thì vấn đề đồ dùng đồ chơi trong tiết học hay trong giờ chơi ở góc toán phải được coi trọng vì đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo mang tính trực quan hành động hay nói cách khác muốn tiếp thu được kiến thức thì trẻ phải được thực hành, hoạt động với các đồ vật, đồ chơi. Việc trẻ tự tay biết làm ra những sản phẩm cho giờ học sẽ giúp trẻ biết trân trọng, giữ gìn, yêu quí đồ dùng, đồ chơi và càng hứng thú khi tham gia vào các tiết học. Như vậy, đồ dùng đồ chơi có ý nghĩa rất quan trọng trong giờ học làm quen với toán của trẻ.. Hiện nay thực tế việc lựa chọn đồ dùng đồ chơi cho trẻ làm quen với toán còn đơn điệu, các hoạt động sáng tạo mang tính khám phá trong giờ dạy còn ít, giáo viên chưa biết lựa 2 chọn hình thức chơi và đặc biệt không lựa chọn được mức độ hướng dẫn phù hợp với độ tuổi, lúc dễ quá, lúc khó quá. Giáo viên chưa biết khai thác và sử dụng các đồ dùng đồ chơi trong lớp. Trên thực tế, ở lớp tôi thấy rằng việc hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi nhằm phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ còn hạn chế, trẻ tiếp thu kiến thức ở hoạt động này còn chưa sâu, giáo viên chưa có nhiều sáng tạo trong việc dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi nên trẻ chưa phát huy hết được tính sáng tạo và tự lập, đây là điều mà tôi băn khoăn lo lắng. Những năm gần đây nhiều giáo viên đã chú ý đến việc sử dụng các nguyên vật liệu để cho trẻ làm đồ dùng, đồ chơi song vẫn còn hạn chế trong việc lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp, chưa giúp trẻ hoạt động một cách tích cực, hào hứng. Do vậy khả năng sáng tạo và hứng thú của trẻ còn thấp, trẻ chưa mạnh dạn, tự tin tham gia hoạt động làm đồ dùng đồ chơi Để giúp trẻ hứng thú, tìm hiểu, sáng tạo, khám phá theo nhiều cách khác nhau, ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi các sự vật hiện tượng xung quanh, tìm hiểu mối tương quan giữa các đối tượng, mối quan hệ qua lại giữa môi trường tự nhiên xã hội gần gũi, phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ. với trăn trở đó tôi đã nghiên cứu tìm tòi ra các biện pháp khắc phục cho sáng kiến của mình. Đây là sáng kiến mới có thể áp dụng đối với các lớp học mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường Mầm non Yên Lư số 1 và trong toàn huyện. Để giải quyết vấn đề trên mời độc giả đến với sáng kiến “Một số giải pháp hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm đồ dùng, đồ chơi môn toán tại trường mầm non Yên Lư số 1”. 1. 2. Điểm mới sáng kiến Trong quá trình hướng dẫn trẻ làm đồ dùng, đồ chơi hoạt động toán tại lớp 5 tuổi A1 giúp trẻ được trải nghiệm, trẻ được tự tay làm ra một số đồ chơi đơn giản và được tìm hiểu và làm quen số lượng các đồ chơi đó; Các đồ chơi hướng dẫn trẻ dễ làm, nguyên liệu dễ kiếm, hiệu quả giáo dục cao; Các biện pháp được tích lũy từ thực tế quá trình hướng dẫn trẻ làm đồ dùng môn toán tại lớp. Khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt động của trẻ. Trên thực tế có rất nhiều đồng nghiệp đã viết về đề tài này, tuy nhiên mỗi đề tài đề cập đến những khía cạnh khác nhau của việc làm đồ dùng đồ chơi môn toán cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, phù hợp với tình hình thực tế của từng lớp, trường. Đối với sáng kiến giải pháp làm đồ dùng đồ chơi môn toán của Tôi, điểm mới của đề tài là đã sử dụng một số biện pháp mới có tính khả thi cao, phù hợp với tình hình của trẻ, lớp, nhà trường, tác động và có hiệu quả rất lớn đối trẻ trong toàn trường. 2. Phần nội dung 2.1. Thực trạng nội dung cần nghiên cứu Trong các hoạt động giáo dục trẻ ở trường mầm non. Hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo, song hoạt động học tập được thể hiện qua các 3 giờ hoạt động chung có chủ đích đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ. Vậy tổ chức các tiết học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả, nhất là đối với môn “Làm quen với toán” đòi hỏi giáo viên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi với các đồ dùng của trẻ tự làm ra là vấn đề vô cùng quan trọng. Hiện nay thực tế việc lựa chọn đồ dùng đồ chơi cho trẻ làm quen với toán còn đơn điệu, các hoạt động sáng tạo mang tính khám phá trong giờ dạy còn ít, giáo viên chưa biết lựa chọn hình thức chơi và đặc biệt không lựa chọn được mức độ hướng dẫn phù hợp với độ tuổi, lúc dễ quá, lúc khó quá. Giáo viên chưa biết khai thác và sử dụng các đồ dùng đồ chơi trong lớp. Để giúp trẻ hứng thú, tìm hiểu, khám phá theo nhiều cách khác nhau, ham hiểu biết, thích khám phá tìm tòi các sự vật hiện tượng xung quanh, tìm hiểu mối tương quan giữa các đối tượng, mối quan hệ qua lại giữa môi trường tự nhiên xã hội gần gũi, phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ. Xuất phát từ những mong đợi như vậy tôi đã nghiên cứu đề tài “Một số giải pháp hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm đồ dùng đồ chơi môn toán tại trường mầm non Yên Lư số 1”. * Thuận lợi : - Được tham dự một số lớp tập huấn làm đồ dùng đồ chơi do Sở GD bắc giang và Phòng GD Yên Dũng tổ chức; - Bản thân đạt giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh nhiều năm liền, có kinh nghiệm trong hoạt động giảng dạy tại lớp; - Được tham gia làm đồ dùng dự thi cấp trường, cấp huyện; - Được sự chỉ đạo sát sao về chuyên môn của phòng giáo dục và của Ban Giám hiệu nhà trường; - Trẻ mẫu giáo lớn có nhận thức cao nên việc dạy học trẻ ở một lứa tuổi đồng đều có nhiều thuận lợi. - Các bậc phụ huynh nhiệt tình đóng góp một số nguyên vật liệu. * Những khó khăn: - Khi làm đồ dùng đồ chơi, giáo viên phải tính toán nhiều nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi và hiệu quả; - Tự làm đồ dùng đồ chơi cần nhiều nguyên liệu và thời gian; - Làm quen với toán là một hoạt động khó, đòi hỏi sự chính xác, khoa học và đòi hỏi giáo viên phải nắm vững phương pháp hoạt động, linh hoạt, sáng tạo khi tổ chức các hoạt động cho trẻ LQVT; - Trẻ chưa mạnh dạn, còn vụng về. * Khảo sát trẻ giờ học toán Trẻ lớp 5 A1 (35 trẻ) Số trẻ Đạt tỷ lệ Trẻ hứng thú 31 89 Trẻ được trải nghiệm 33 94 4 Trẻ thực hiện yêu cầu 31 89 Trẻ mạnh dạn,tự tin 31 89 Trẻ biết so sánh, tổng hợp 24 69 2.2. Kết quả, giải pháp Từ những thuận lợi và khó khăn trên, qua khảo sát thực trạng các bé lớp 5 tuổi A1 tôi đã nghiên cứu, qua thực tế các hoạt động hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm đồ dùng, đồ chơi hoạt động làm quen với toán tôi đã đưa một số giải pháp như sau: Giải pháp 1. Xác định mục đích, yêu cầu bài dạy hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi - Giáo viên xác định yêu cầu tiết dạy để hướng dẫn trẻ làm đồ dùng cho phù hợp. Mỗi tiết học cung cấp kiến thức khác nhau vì vậy việc xác định mục đích yêu cầu của tiết dạy giúp giáo viên có phương pháp và hình thức tổ chức tiết dạy phong phú tạo cho trẻ được tích cực tham gia các hoạt động; Ví dụ: Trong tiết cho trẻ nhận biết số lượng 8 và nhận biết số 8. Mục đích của bài: “Trẻ biết đếm đến 8 và nhận biết số 8” - Tôi cho trẻ làm đồ dùng có số lượng là 8, vẽ thêm các loại quả có số lượng là 8. Gắn số 8 bên cạnh, nhưng với tiết trẻ biết chia nhóm đối tượng, mục đích của tiết dạy là trẻ biết chia nhóm đối tượng 8 thành các phần, biết thêm bớt trong phạm vi 8, tôi cho trẻ làm sách dây đã luồn hạt trẻ dùng dây để chia các nhóm đối tượng thành hai phần; cho trẻ tách và gộp lại theo yêu cầu. Ví dụ 1: Trong bài dạy “Cho trẻ nhận biết khối cầu, khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật”. Tôi cho trẻ cùng dán trang trí các khối hộp để ghép thành các phương tiện giao thông trong chủ đề “phương tiện và luật lệ giao thông” làm các phương tiện giao thông từ những vỏ hộp, lon bia, bóng nhựa trong quá trình trẻ thực hiện dán và trang trí tôi cho trẻ nhận biết về các hình khối, trẻ tiếp thu bài học mà cảm giác như chơi! Khi hướng dẫn trẻ cùng làm đồ dùng học toán, giáo viên cần suy nghĩ, tìm tòi để hướng dẫn trẻ làm ra những cặp đồ dùng đồ chơi có mối quan hệ hợp lý và lô gic ví dụ: Trẻ làm đồ dùng nhóm đối tượng là thỏ và thảm cỏ vì thỏ thích ăn cỏ là hoa sẽ làm quả vì hoa kết thành quả hoặc hoa với bướm vì bướm thụ phấn cho hoa, hay cặp thỏ và cà rốt vì thỏ thích ăn cà rốt, ong và bướm cùng đi hút mật; Giáo viên cho trẻ cùng làm đồ dùng, với đồ dùng đơn giản cho trẻ tự làm như cắt số bông hoa và bướm từ những tạp chí cũ, nhưng làm thỏ, ong, ngôi nhà trẻ vẽ, dán mắt và làm sâu giúp cô. Trẻ thích thú được học, được chơi với những đồ dùng tự mình làm ra, được khắc sâu kiến thức, đồ dùng cũng có thể cung cấp cho trẻ nhiều kiến thức, sử dụng trong nhiều hoạt động. 5 (Hình ảnh trẻ cùng cô cắt dán các khối để ghép thành các phương tiện giao thông). Ví dụ 2:Xác định Yêu cầu tiết toán số 8 tiết 2 tôi xác định mục đích yêu câù của tiết dạy về kiến thức: Trẻ biết chia nhóm đối tượng 8 thành các phần, biết thêm bớt trong phạm vi 8, tôi Hướng dẫn trẻ làm bảng dây chia hạt (Loại tiết chia nhóm đối tượng) *Mục đích: Giúp trẻ khả năng quan sát, so sánh, phân loại, tạo nhóm.Rèn kỹ năng khéo léo đôi bàn tay, - Củng cố hiểu biết của trẻ về xung quanh và cuộc sống; - Trẻ biết chia một nhóm thành các phần nhỏ và ngược lại gộp các nhóm nhỏ có đặc điểm riêng thành một nhóm lớn có đặc điểm chung, từ đó dạy trẻ mối quan hệ giữa từng phần và toàn bộ. * Nguyên liệu và cách làm - Tờ lốc lịch cũ. Dây len. - Giáo viên cùng trẻ đục lỗ phía trên sau đó hướng dẫn trẻ buộc chắc một đầu dây trên lỗ phí. cho trẻ dùng dây len sâu vào lỗ của lốc lịch (số lượng dây len phụ thuộc vào nội dung bài dạy) sau đó buộc chắc đầu dây còn lại. * Cách sử dụng: Sử dụng dây khi cô yêu cầu chia thành hai phần. Bảng dây dạy trẻ chia các nhóm đối tượng theo đặc điểm riêng của từng phần. 6 ( Hình ảnh trẻ cùng cô làm bảng dây chia hạt) Giải pháp 2. Hướng dẫn trẻ làm đồ chơi theo các bước từ nguyên vật liệu đơn giản dễ tìm. * Chọn mẫu đồ chơi: - Giáo viên chọn mẫu đồ chơi phù hợp với vật liệu sẵn có địa phương và phù hợp với đặc điểm của trẻ và đảm bảo các yêu cầu: Đảm bảo tính giáo dục và tính thẩm mỹ - Bảo đảm an toàn vệ sinh; - Dễ làm phù hợp với trẻ. * Quan sát mẫu đồ chơi: Giáo viên vừa cho trẻ quan sát mẫu đồ chơi vừa giới thiệu cho trẻ: Khuyến khích trẻ gọi tên đồ chơi, vật liệu làm ra đồ chơi, sau đó hướng dẫn trẻ cách sử dụng. * Chọn vật liệu: Chọn vật liệu làm sạch sẽ không độc hại, không có gai nhọn, không quá cứng, không quá mềm, sẵn có ở địa phương. Phù hợp mức độ của trẻ, đạt mục tiêu của hoạt động. * Hướng dẫn trẻ làm đồ chơi: Giáo viên làm mẫu từng bước từ nguyên liệu đến mẫu hoàn chỉnh cho trẻ xem, sau đó hướng dẫn trẻ từng bước cho trẻ làm theo, làm xong bước này mới 7 làm sang bước tiếp theo, vừa làm vừa nhấn mạnh đặc điểm từng bước. Có thể lần đầu trẻ gặp khó khăn, giáo viên kiên trì giúp đỡ, khích lệ cho đến khi trẻ tự làm trọn vẹn cả sản phẩm. Với những đồ chơi đơn giản giáo viên hướng dẫn cho cả lớp, cho trẻ vừa quan sát vật liệu vừa làm đồ chơi. Một số đồ chơi hướng dẫn trẻ làm (Hình ảnh trẻ cùng cô làm đồ chơi theo các bước từ nguyên vật liệu đơn giản dễ tìm) Ví dụ 1: Hướng dẫn trẻ làm cùng cô làm bảng tổng hợp so sánh đối tượng cao hơn, thấp hơn và thấp nhất (Với tiết định hướng trong không gian- với tiết nhận biết hình dạng, cao thấp, dài, ngắn...) * Mục đích: Trẻ định hướng không gian, trên, dưới, trước sau, phải trái, độ dài, ngắn; - Trẻ biết tập hợp số đếm, một, nhiều, nhiều hơn, ít hơn, dài hơn, ngắn hơn, ngắn nhất. - Trẻ nhận biết về hình dạng, về kích thước, dạy trẻ về phép đo... * Nguyên liệu, cách làm: Tờ lốc lịch cũ, cho trẻ cắt dán các hình ảnh từ họa báo cũ, gắn các con vật có gắn dấp dính để khi thay đổi, có thể thay đổi theo nội dung bài dạy. * Cách sử dụng: Khi dạy trẻ nhận biết độ dài... - Cho trẻ ôn nhận biết các số. 8 - Dạy trẻ định hướng không gian. (Hình ảnh cô và trẻ làm bảng tổng hợp so sánh đối tượng cao hơn, thấp hơn và thấp nhất) Giải pháp 3. Phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ trong việc làm đồ dùng học tập cùng cô. Công việc này tuy đơn giản nhưng có giá trị rất lớn: - Khắc sâu kiến thức toán mà trẻ đã học trên tiết học. - Củng cố kĩ năng tạo hình của trẻ. - Tạo hứng thú cho trẻ khi được sử dụng những đồ dùng do mình làm ra trong tiết học. - Giáo dục trẻ ý thức biết trân trọng và giữ gìn sản phẩm do chính mình làm ra. - Cung cấp thêm đồ dùng học tập cho lớp. Ví dụ 1: Cô tạo cơ hội cho trẻ phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo qua một số hoạt động làm đồ dùng đồ chơi bằng nguyên vật liệu mở. 9 (Hình ảnh trẻ phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo qua một số hoạt động làm đồ dùng đồ chơi bằng nguyên vật liệu mở). Ví dụ 2: Để trẻ nhớ số nhà và số điện thoại: - Giáo viên cho trẻ tự trang trí ngôi nhà sao cho có vẻ giống ngôi nhà của trẻ, dưới mỗi ngôi nhà giáo viên kẻ khung và viết địa chỉ của trẻ, phía trên ngôi nhà giáo viên viết tên trẻ. Hướng dẫn trẻ ghi nhớ, sau đó cho trẻ cắt mái nhà ra khỏi ngôi nhà, sáo trộn với bạn sau đó cho trẻ tìm mái và lắp lại vào nhà. Với điện thoại giáo viên chỉ cần thay hình ngôi nhà bằng hình điện thoại cô ghi số điện thoại phần bàn phím số, tên trẻ ghi ống nghe cắt rời sau đó cho trẻ tìm lại. - Để phục vụ cho các tiết học về số lượng, tôi tổ chức cho trẻ vẽ các đồ vật, con vật, đối tượng theo chủ điểm. Sau đó tôi sẽ lưu lại một số tranh đẹp, cắt dán các chi tiết cần thiết rồi bồi lên bìa cứng để trẻ sử dụng trong tiết học. - Để trẻ dễ liên hệ giữa số lượng và các khối đã học, tôi đã tận dụng các ngày sinh nhật của trẻ, cho trẻ gói quà tặng nhau bằng các khối do tôi làm từ bìa để trẻ quan sát và nhận xét. (Số lượng các khối bằng tháng sinh của trẻ). - Trong bài tập đo độ dài bằng các đồ dùng khác nhau, tôi và trẻ làm một số đồ dùng để đo như: Vẽ, tô màu và cắt theo hình bông hoa, bàn tay, bàn chân rồi dùng các đồ dùng này làm thước đo chiều dài các đối tượng. 10 (Hình ảnh cô và trẻ bọc hộp quà dùng cho hoạt động nhận biết nhóm số lượng) Ví dụ 2:. Làm đồ dùng ngôi nhà, học toán Để trẻ hứng thú với khi học mà chơi, khi chơi mà học tôi tận dụng những lon bia, hộp sữa di lắc, những quả bóng cũ, các loại hộp sữa, bìa cát tông, xốp màu, gai dính đã bỏ cho trẻ làm ngôi nhà học toán. * Nguyên liệu: Vỏ hộp sữa di lắc, vỏ lon bia, cốc nhựa cũ, bóng nhựa, xốp màu, gai dính, dây điện, thẻ chữ cái, thẻ số * Cách làm: Lấy hộp sữa làm ngôi nhà, bìa cát tông hay quả bóng làm mái nhà, cát xốp màu làm cửa chính, cửa sổ hoặc mắt, mũi, miệng của ngôi nhà Lấy các vỏ hộp sữa, vỏ lon bia, vỏ hộp sữa các loại, bóng nhựa... vệ sinh sạch sẽ, phơi khô để làm ngôi nhà. Làm gai dính giữa các ngôi nhà và mái nhà trên ngôi nhà hoặc mái nhà để gắn thẻ số và thẻ chữ cái khi cần thiết. * Cách sử dụng: Được sử dụng trong giờ làm quen với toán Trong giờ làm quen với toán: Trẻ sắp xếp các số trên ngôi nhà từ 1 đến 10; 11 Xác định được số liền trước, số liền sau của các số trong dãy số tự nhiên. Khi các số được gắn trên ngôi nhà, trẻ dễ dàng xác định hơn là khi cô chỉ gắn một dãy số tự nhiên lên bảng từ 1 - 10. (Hình ảnh cô cùng trẻ làm ngôi nhà học toán) Giải pháp 4. Dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi ngoài tiết học Có thể nói đây là một hoạt động mang tính tự do mà trẻ có thể tham gia một cách tự nguyện, tự giác. Các hoạt động này có thể diễn ra ở những thời điểm khác nhau trong ngày một cách hợp lý như dạo chơi, sinh hoạt chiều, hay hoạt động tại các góc chơi tại các khu vực trong trường. Với hoạt động chiều và trong các góc chơi, tôi thường chuẩn bị cho trẻ những nguyên vật liệu đơn giản và phổ biến. Yêu cầu về kiến thức và kỹ năng của trẻ hầu hết là nhằm rèn luyện, củng cố những kỹ năng đã học, khuyến khích trẻ vận dụng những kỹ năng cũ để sáng tạo ra những sản phẩm mới có thể là trẻ tự tưởng tượng hoặc cô có thể gợi ý. Ví dụ: Trong giờ chơi tự do tại các góc chơi tôi cho trẻ vỏ hộp kẹo, hoặc vỏ bao diêm, nắp chai bia cho trẻ làm đoàn tàu hoặc ô tô, sau đó cho trẻ đếm số toa tàu, nhận biết các khối, hình trên ô tô và tàu hỏa đó, làm như vậy trẻ rất thích thú với đồ chơi trẻ tự tạo ra nhưng đồng thời rèn trẻ kỹ năng đếm, kỹ năng nhận biết hình và khối mặt khác trong khi dạo chơi ngoài sân trường tôi cho trẻ nhặt những chiếc lá rụng và hướng dẫn trẻ từ những chiếc lá đó có thể làm được rất nhiều đồ chơi, các con cuộn lá lại để làm những chiếc kèn thổi rất hay, hoặc có thể cuộn dọc lá rồi dùng dây buộc lại sau đó lấy một chiếc dây khác buộc phần cuống lại làm 12 con cào cào... ngoài ra từ chiếc lá còn có thể làm con châu chấu. cho cả lớp đếm số đồ chơi, đếm số con cào cào, cho trẻ thêm hoặc bớt số đồ chơi đó Làm như vậy trẻ vừa được tham gia vào hoạt động dạo chơi, lao động lại vừa góp phần củng cố các kiến thức và kỹ năng đã học mà trẻ rất say mê và hứng thú. Như vậy, việc dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi không chỉ có thể tổ chức trên tiết học mà còn có thể tổ chức ngoài tiết học. Hoạt động dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi luôn được trẻ ủng hộ và tham gia khá nhiệt tình. Ngoài ra, trong những giờ sinh hoạt chiều, tôi thường tổ chức cho trẻ tự làm một đồ chơi cho riêng mình từ những nguyên vật liệu đã qua sử dụng, tuy đó chỉ là những đồ chơi rất đơn giản nhưng đây là một việc làm hết sức ý nghĩa đối với trẻ, hơn thế nữa tôi tổ chức một cuộc thi làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ và chắc chắn không khí của tiết học sẽ trở nên tưng bừng và náo nhiệt hơn. Sản phẩm của trẻ làm ra vừa để ngắm vừa là một món quà độc đáo của trẻ nhỏ dành cho người thân bằng chính sức lao động và khả năng cùa mình, lại vừa thoả mãn chính nhu cầu chơi của trẻ. sau mỗi lần làm đồ chơi xong việc cuối cùng quan trọng là cho trẻ ôn luyện kiến thức toán như có thể đêms, có thể gộp, có thể tách thành từng nhóm như vậy trẻ lĩnh hội kiến thức mà cảm thâys mình đang được chơi. (Hình ảnh cô và cháu lớp 5 tuổi A1 dang làm đồ dùng đồ chơi từ những nguyên vật liệu đơn giản) 13 Giải pháp 5: Sử dụng các đồ dùng đồ chơi LQVT do cô và trẻ làm để trang trí lớp và tạo môi trường cho trẻ “Học” toán Trẻ hứng thú say sưa với các đồ dùng do chính mình tạo ra, các đồ dùng đồ chơi làm quen với toán do cô và trẻ làm không chỉ được sử dụng trong giờ học toán mà còn được sử dụng để trang trí lớp, làm đồ dùng đồ chơi trong góc toán. Như vậy trẻ thích thú khi được ôn luyện, củng cố kiến thức về toán ở mọi lúc, mọi nơi, và trong các thời điểm khác nhau như: Giờ đón trẻ, giờ trả trẻ, giờ hoạt động góc. Ví dụ: Giáo viên dùng bìa làm các bàn cờ cho trẻ chơi trong các thời điểm trong ngày như: - Trò chơi “Đếm số gà”: Trẻ dùng xúc xắc đổ ra các tranh ảnh có số gà tương ứng. - Bàn cờ nhận hình, nhận màu. - Trò chơi đặt số tương ứng cũng rất đơn giản và hiệu quả: tôi dùng bìa, giấy màu cắt thành các hình theo chủ điểm và sắp xếp theo nhóm để trẻ đặt các thẻ số tương ứng. - Trò chơi ghép tranh, tập đếm cũng là những trò chơi trẻ rất thích. (Hình ảnh trẻ cùng cô tạo môi trường học toán) 14 Giải pháp 6. Phối hợp cùng phụ huynh trong việc làm đồ dùng đồ chơi học toán Đồ dùng đồ chơi có ý nghĩa và tác dụng rất tốt góp phần to lớn trong giáo dục, giúp trẻ phát triển toàn diện, trẻ được tự tay làm đồ dùng, đồ chơi sẽ giúp trẻ phát triển cả về thể chất, trí tuệ và tinh thần. Để đạt được sự đánh giá cao không chỉ các cô giáo mầm non, công tác hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi mất khá nhiều quỹ thời gian vì vậy giáo viên phối hợp cùng phụ huynh để hướng dẫn trẻ. Tôi đã làm tốt công tác tuyên truyền cùng phụ huynh một số cách làm về một số đồ dùng đơn giản dạy trẻ cùng làm để học toán ví dụ như tận dụng quả cầu lông bỏ cho trẻ dán mắt, đầu làm con gà nhỏ cho trẻ đếm số lượng gà đã làm được, vỏ ngao, hến cho trẻ cát dán mắt, chân làm con cua (dán vây, đuôi làm con cá), đá cuội dán hoặc vẽ thêm để tạo thành các loại quả cho trẻ đếm số lượng. Sự thành công hơn cả chính là sự quan tâm ủng hộ nhiệt tình của các bậc phụ huynh trong trường. Từ những nguyên vật liệu cũ, đồ phế thải, không tốn kém về mặt kinh tế, phụ huynh và giáo viên giúp trẻ tạo ra các sản phẩm đồ chơi cho trẻ học toán, giúp trẻ có điều kiện tư duy qua các hình ảnh trực quan bằng hình tượng sinh động để giúp trẻ chú ý và tiếp thu bài một cách nhanh chóng. Việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường, chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ được nâng cao, có sự chung tay kết hợp với phụ huynh đã tận dụng các nguyên liệu dễ kiếm, rẻ tiền để làm các đồ dùng giúp giáo viên vừa có điêù kiện tiết kiệm chi phí làm đồ dùng đồ chơi vừa có thể phối hợp cùng phụ huynh trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. (Phụ huynh đóng góp, ủng hộ giáo viên các nguyên liệu cũ ). Tuy nhiên khi lựa chọn vật liệu làm đồ dùng đồ chơi cần chú ý: - Lựa chọn các vật liệu sạch, đảm bảo an toàn. - Tận dụng các vật liệu phổ biến, rẻ tiền. - Nguyền vật liệu dễ huy động được từ phụ huynh học sinh. - Vật liệu có màu sắ đẹp, kích thước vừa phải với tầm tay trẻ. Ví dụ: Giáo viên dùng các nguyên liệu bằng nhựa, bìa cát tông hoặc lốc lịch cũ để cho trẻ làm quen với các khái niệm về thời gian và các số tự nhiên; dùng chai, cốc nhựa, giấy màu, bút màu, vải vụn, len vụn để làm búp bê các loại cho trẻ học về số lượng, chiều cao, kích thước Giáo viên nhờ phụ huynh giúp đỡ, sưu tầm, thu nhặt, và bảo quản các nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương. Thông qua các buổi như khai giảng, họp phụ huynh, giờ đón và trả trẻ, giáo viên hướng dẫn phụ huynh làm cùng trẻ và cô giáo một số đồ dùng phục vụ các hoạt động học đặc biệt hoạt động toán. Giáo viên mời phụ huynh dự giờ, tham gia các buổi trải nghiệm của trẻ ở lớp, ở trường từ đó phụ huynh thấy được các giờ học toán các bé được học, được chơi từ các nguyên liệu phế thải tạo ra các đồ chơi, đồ vật, con vật, tranh chủ điểm, các 15 trò chơi đã nêu ở trẻ, mang nội dung giáo dục sâu sắc. Từ đó phụ huynh đã hiểu lợi ích của các phế liệu sẵn có, và ngày càng tham gia tích cực hơn với các phong trào của trường, của lớp mình. Với việc mời phụ huynh cùng tham gia làm đồ dùng như vậy gần đây nhất nhờ sự chung sức của phụ huynh lớp tôi đã được nhà trường chọn đồ dùng đi thi cấp huyện và đạt giải nhì trong hội thi đồ dùng cấp huyện. (Hình ảnh cô và trẻ kết hợp cùng phụ huynh làm đồ dùng, đồ chơi) (Sản phẩm kết hợp cô- trẻ- phụ huynh cùng làm cho trẻ) 16 4. Kết quả nghiên cứu - Có đồ dùng, đồ chơi phong phú, hấp dẫn, trẻ được nâng cao hơn về kiến thức, giờ học, giờ chơi diễn ra thuận lợi, thích thú, đã bổ sung và củng cố kiến thức cho trẻ một cách nhẹ nhàng, đạt hiệu quả cao. - Với những kiến thức hấp thu được qua hoạt động làm đồ dùng đồ chơi hoạt động LQVT và hoạt động học trên lớp, trẻ mẫu giáo lớn lớp tôi phụ trách đã phát triển tốt về tư duy, tự tin, thông minh hơn khi nhận xét, phát biểu và giao tiếp với mọi người. Kết quả được thể hiện rất rõ qua việc đánh giá nhận thức của trẻ. 4.1. Về phía trẻ Trước khi áp dụng Sau khi áp dụng biện pháp Số trẻ 35 trẻ Lớp 5 biện pháp tuổi A1 Số trẻ % Số trẻ % Trẻ hứng thú 31 89 35 100% Trẻ được trải nghiệm 33 94 35 100% Trẻ thực hiện yêu cầu 31 89 34 97% Trẻ mạnh dạn,tự tin 31 89 35 100% Trẻ biết so sánh, tổng 24 69 35 100% hợp Kết quả của lớp tôi so với lớp ở trường mà không áp dụng những giải pháp trên cũng rất khác nhau: Lớp không được áp Lớp được áp dụng 5 tuổi A2: 35 trẻ dụng biện pháp 5 tuổi biện pháp 5 tuổi A1 5 tuổi A1: 35 trẻ A2 Số trẻ % Số trẻ % Trẻ hứng thú 35 86 35 100% Trẻ được trải nghiệm 24 57 35 100% Trẻ thực hiện yêu cầu 34 86 34 97% Trẻ mạnh dạn,tự tin 35 88 35 100% Trẻ biết so sánh, tổng 24 57 35 100% hợp 4.2. Về phía phụ huynh - Luôn quan tâm tạo điều kiện cả về vật chất, tinh thần cho các hoạt động của cô và trò thực hiện các hoạt động học, đặc biệt làm đồ dùng phục vụ hoạt động làm quen với toán 17 - Thu gom nguyên vật liệu của địa phương cùng giáo viên hướng dẫn trẻ làm đồ dùng học toán; - Quan tâm tới các hoạt động nhà trường cùng nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ; - Tin tưởng khi gửi con em tại trường; 4.3. Về phía giáo viên - Sử dụng đồ dùng linh hoạt phát huy tính tích cực của trẻ; - Thực hiện các hoạt động với phương pháp “Lấy trẻ làm trung tâm”; - Tạo thêm đồ dùng thực hiện hoạt động toán, tiết kiệm chi phí đồ dùng cho nhà trường; - Rèn kỹ năng khéo tay cho giáo viên; - Tạo được mối quan hệ thân thiện giữa cô và trẻ, giữa giáo viên và phụ huynh. 5. Kinh phí thực hiện theo từng nội dung, nhiệm vụ Kinh phí thực hiện cho từng nội dung không tốn kém nhiều vì sáng kiến tận dụng các nguyên liệu sẵn có ở địa phương, tận dụng những nguyên vật liệu phế thải, dễ kiếm, rẻ tiền để làm các đồ dùng giúp giáo viên vừa có điều kiện tiết kiệm chi phí cho hoạt động, không gây tốn và được phụ huynh, đồng nghiệp ủng hộ cao, thu hút trẻ tích cực tham gia vào hoạt động trải nghiệm làm đồ dùng, đồ chơi tạo ra các sản phẩm đẹp, sáng tạo, bắt mắt, ngộ nghĩnh 3. Phần kết luận 3.1. Ý nghĩa khả năng ứng dụng và nhân rộng * Ý nghĩa Trong trường mầm non, vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ dùng, đồ chơi là phương tiện giúp trẻ thực hiện hoạt động đó, đồng thời cũng chính là cách giúp trẻ tiếp thu bài học một cách sinh động, nhiệt tình hơn. Đồ dùng, đồ chơi mầm non tự làm phải đảm bảo thực hiện theo yêu cầu của bài dạy, và mang tính thẩm mỹ, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, kích thích cho trẻ tính độc lập, sáng tạo, đồng thời phải phù hợp với từng lứa tuổi và đảm bảo được sự an toàn cho trẻ. Muốn làm được điều này, giáo viên cần phải định hướng trước một số nguyên vật liệu cần thiết, có nhiều sáng tạo và luôn hướng dẫn trẻ cách làm, tiếp theo phải phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để biết trước những nguyên vật nào có thể sưu tầm được để có nhiều giải pháp hướng dẫn trẻ tự làm đồ dùng đồ chơi. Trong cuộc sống hiện đại ngày nay các phụ phế phẩm từ gia đình vô cùng phong phú : lõi giấy vệ sinh, các hộp bánh kẹo, các túi, lon, hũ đựng đồ, đựng thức ăn, báo cũ, tạp chí, vỏ hộp sữa là một kho nguyên liệu vô cùng phong phú và giáo viên luôn nhiệt tình, trách nhiệm và là nguờì hướng dẫn để cho trẻ có thể làm được đồ chơi cho mình. Tuy nhiên, để chương trình giáo dục này càng thêm phong phú, chúng ta có thể tư vấn cho phụ huynh sưu tầm thêm các loại nguyên liệu khác 18 như : các loại hạt ngũ cốc, rau củ, quả tươi và khô, cành cây, lá cây khô, các loại hạt, ác loại vỏ trứng, len, dây đồng, dây thép Hiện nay đồ dùng, đồ chơi cho trẻ em có rất nhiều trên thị trường, tuy nhiên xét về phương diện giáo dục thì chúng không thể để đáp ứng đầy đủ các nhu cầu và mục đích của chương trình dạy học ở trường Mầm non. Hơn nữa việc mua quá nhiều đồ dùng, đồ chơi cho trẻ làm ảnh hưởng đến kinh tế của các bậc phụ huynh trong khi các đồ phế phẩm từ gia đình, các nguyên vật liệu đã qua sử dụng đang sẵn có và có rất nhiều có thể tái sử dụng tạo làm đồ chơi cho trẻ. Khi có món đồ chơi do cô và trẻ hoặc tự trẻ tự tay làm ra, các cháu sẽ cảm thấy yêu quí và hứng thú hơn rất nhiều so với các đồ chơi mua sẵn, tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng đặc biệt với các giải pháp tôi đã vận dụng ở trên giúp cho trẻ say mê , hứng thú với môn học toán và tiếp thu kiến thức đạt kết quả rất cao. Mặt khác việc hươngs dẫn trẻ tự làmđồ dùng đồ chơi ỏ trên cũng là một hình thức dạy cho trẻ biết yêu quí sức lao động ngay khi còn bé. Xuất phát từ những ý tưởng nêu trên, chúng tôi nghĩ rằng việc tự làm đồ dùng, đồ chơi là việc làm hết sức cần thiết và bổ ích cho trẻ mầm non và đáp ứng với mục tiêu, giáo dục hiên nay. *Khả năng ứng dụng và nhân rộng. - Đồ dùng đồ chơi trẻ làm cùng cô, có thể sử dụng trong hoạt động học và hoạt động vui chơi. - Một số giáo viên trong trường đã áp dụng kinh nghiệm của tôi cũng đã đạt được kết quả tốt trong việc dạy trẻ làm quen với toán. Các giải pháp hướng dẫn trẻ làm đồ dùng môn toán ở trên có thể áp dụng tới tất các lớp mẫu giáo trong toàn trường, trong huyện Yên Dũng và Tỉnh Bắc Giang. 3.2 Hiệu quả kinh tế, xã hội sáng kiến mang lại. - Sáng kiến không tốn kém nhiều lên mang lại hiệu quả kinh tế rất cao. - Sáng kiến thể hiện sự quan tâm đến trẻ, tôn trọng trẻ, mang lại môi trường giáo dục để trẻ phát triển tốt nhất về các mặt: Đức- Trí- Thể - Mỹ- Lao động. - Sáng kiến đã giúp trẻ tích cực, hứng thú tham gia vào hoạt động, kết quả trên trẻ về kiến thức, kỹ năng, thái độ , tình cảm xã hội đạt trên 97% số trẻ trong lớp. - Tạo động lực khuyến khích sự sáng tạo của đội ngũ giáo viên và trẻ trong việc bồi dưỡng khả năng tự học và thực hành. - Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, các bậc phụ huynh trong phong trào làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo. - Đưa việc làm đồ dùng đồ chơi tự tạo bằng nguồn nguyên vật liệu sẵn có của địa phương trở thành hoạt động thường xuyên của nhà trường, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình giáo dục mầm non mới và tạo môi trường giáo dục thân thiện, an toàn. Tận dụng nguyên liệu phế thải làm cho môi trường luôn sạch đẹp. 3.3. Kiến nghị và đề xuất 19 - Đề nghị các cấp lãnh đạo hỗ trợ kinh phí cho giáo viên mầm non được đi thăm quan học hỏi các trường ngoài tỉnh có phong trào làm đồ dùng tốt. - Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn nhiều hơn nữa về cách làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo. Trên đây là một số giải pháp hướng dẫn trẻ 5-6 tuổi làm đồ dùng đồ chơi hoạt động làm quen với toán của bản thân tôi được tích lũy trong quá trình thực hiện tại nhóm lớp 5 – 6 tuổi A1 trường mầm non Yên Lư số 1 rất mong nhận được sự quan tâm đóng góp của các cấp lãnh đạo giúp cho bản sáng kiến cũng như bản thân tôi hoàn hảo hơn trong công tác nâng cao chất lượng giáo dục trẻ thực chất và bền vững, góp phần giáo dục thế hệ trẻ thành con người mới đáp ứng thời kỳ đổi mới của đất nước. Tôi xin chân thành cảm ơn! Yên Lư, Ngày ... tháng... năm 2019 Yên Lư, Ngày .... tháng .... năm 2019 CƠ QUAN CHỦ TRÌ SÁNG KIẾN TÁC GIẢ SÁNG KIẾN (Xác nhận của cơ quan chủ trì) Nguyễn Thị Hợi HĐ ĐÁNH GIÁ SKKN CẤP TRƯỜNG HĐ ĐÁNH GIÁ SKKN CẤP HUYỆN 20
File đính kèm:
skkn_mot_so_giai_phap_huong_dan_tre_5_6_tuoi_lam_do_dung_do.doc