SKKN Một số giải pháp xây dựng môi trường vật chất nhằm phát huy tính tích cực của trẻ trong Trường mầm non Trần Nguyên Hãn (GV: Nguyễn Thị Hồng)

 CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 
 Độc lập - Tự do - Hạnh phúc 
 THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP 
 VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 
 1. Tên sáng kiến: “Một số giải pháp xây dựng môi trường vật chất nhằm 
phát huy tính tích cực của trẻ trong Trường mầm non Trần Nguyên Hãn”. 
 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng: thử 06/9/2024 
 3. Các thông tin cần bảo mật (nếu có): Không 
 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm: 
 Xây dựng môi trường vật chất trong trường mầm non là một vấn đề vô cùng 
quan trọng tạo nên việc phát triển toàn diện nhân cách trẻ, xây dựng môi trường vật 
chất bao gồm cả xây dựng môi trường trong lớp và môi trường hoạt động ngoài lớp 
học. Tuy nhiên trên thực tế, chúng ta chỉ mới quan tâm tạo môi trường trong lớp 
mà chưa thực sự chú ý xây dựng môi trường khuôn viên ngoài lớp học một cách 
chỉnh chu, chưa khai thác tận dụng triệt để các khoảng không trong khuôn viên 
trường để tạo môi trường cho trẻ được khám phá hoạt động phát huy tính tính tích 
cực của trẻ. Khi xây dựng môi trường vật chất trong lớp, giáo viên chưa thực sự 
chú trọng đến việc phát triển tính tích cực và đáp ứng nhu cầu của trẻ. Ngay từ khi 
xây dựng môi trường giáo viên thường theo cảm tính chưa chú ý đến các nguyên 
tắc và bố trí sắp xếp môi trường làm sao để thúc đẩy sự sáng tạo niềm hứng thú say 
mê của trẻ khi tham gia hoạt động, ảnh hưởng không nhỏ đến sự hình thành phát 
triển khả năng tích cực hứng thú của trẻ. 
 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến: 
 Hoạt động giáo dục cho trẻ trong trường mầm non là một hoạt động đặc biệt, 
nó không giống với bất kỳ một cấp học nào. Đối với trẻ mầm non, hoạt động giáo 
dục không thể tách rời với môi trường cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ 
chơi. Chúng ta không thể giáo dục trẻ một cách có hiệu quả nếu như chúng ta 
không được trang bị môi trường cơ sở vật chất một cách đầy đủ. Vì vậy, công tác 
đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi, tạo cảnh 
quan môi trường đầy đủ sạch đẹp có vai trò vô cùng quan trọng trong một nhà 
trường. 
 Xây dựng môi trường vật chất trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức 
quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển của trẻ. Môi trường tạo cơ hội 2 
cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ 
được tự lựa chọn hoạt động một cách tích cực. 
 Mục tiêu quan trọng của giáo dục mầm non là phát triển toàn diện nhân cách 
trẻ, hình thành cho trẻ những kỹ năng chung giải quyết những tình huống có ý 
nghĩa trong cuộc sống. Trong đó tính tích cực được đánh giá là một trong những 
phẩm chất tâm lý quan trọng cần thiết phát triển lứa tuổi mầm non. 
 Sự phát triển tính tích cực nói riêng và phát triển toàn diện nhân cách nói chung 
của trẻ được diễn ra trong quá trình trẻ sống và hoạt động trong môi trường mà trong đó 
hoạt động trong môi trường vật chất là hoạt động chủ đạo giữ vai trò quyết định. Đối 
với trẻ mầm non chơi mà học học mà chơi là một hoạt động chủ đạo và trong khi chơi 
những điều kiện vật chất hoàn cảnh xung quanh, những mối quan hệ tình huống chơi, 
môi trường chơi nảy sinh tính tích cực của trẻ. Vì vậy để trẻ phát triển tính tích cực, 
người giáo viên phải xây dựng được môi trường hấp dẫn, thu hút trẻ tham gia vào các 
hoạt động và tạo hứng thú phát huy tính tích cực sáng tạo của trẻ. 
 Trong xu hướng đổi mới giáo dục mầm non hiện nay, việc xây dựng môi 
trường vật chất cho trẻ là rất quan trọng, đòi hỏi chúng ta phải quan tâm đúng mức 
để phát huy được vai trò của môi trường vật chất trong việc phát triển tính tích cực 
của trẻ. 
 Để thực hiện thắng lợi Kế hoạch số 79/KH-SGDĐT ngày 28/10/2021 của Sở 
GD&ĐT Tỉnh Bắc Giang; Kế hoạch số 25/KH-GDĐT ngày 06/9/2021 của Phòng 
GD&ĐT Thành phố Bắc Giang về việc thực hiện mô hình điểm cấp tỉnh Chuyên đề 
“Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2021-2025, Trường 
mầm non Trần Nguyên Hãn xác định việc xây dựng môi trường vật chất là một 
trong những nhiệm vụ quan trọng góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục 
trẻ, tạo cho trẻ môi trường học tập và vui chơi rất bổ ích, là điều kiện tất yếu cho 
mỗi cá nhân trẻ phát triển toàn diện đáp ứng với mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ 
trong thời kỳ đổi mới đất nước. 
 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến 
 Nhằm tìm ra một số giải pháp trong việc xây dựng môi trường vật chất nhằm 
phát huy tính tích cực của trẻ trong Trường mầm non Trần Nguyên Hãn. 
 Bảo đảm tất cả trẻ đến trường đều được tạo cơ hội học tập qua chơi và bằng 
nhiều cách khác nhau phù hợp với nhu cầu, hứng thú và khả năng của bản thân trẻ. 
 Môi trường được thiết kế mang tính “mở”, kích thích sự tập trung chú ý, 
tư duy và cảm xúc tích cực của trẻ, thúc đẩy trẻ tham gia hiệu quả vào các hoạt 
động chơi và trải nghiệm đa dạng. Có đủ các khu vui chơi được thiết kế an 
toàn, sinh động, gần gũi trẻ. 3 
 Tạo cảnh quan môi trường thân thiện, môi trường mở, gần gũi, xanh, sạch, 
đẹp cho trẻ hoạt động. 
 Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, huy động sự tham gia của giáo viên, phụ 
huynh và cộng đồng tham gia xây dựng môi trường. 
 7. Nội dung: 
 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến 
 Qua quá trình nghiên cứu tài liệu, tổng kết rút kinh nghiệm và qua việc quản 
lý, chỉ đạo thực hiện thực tế xây dựng môi trường vật chất nhằm phát huy tính tích 
cực của trẻ tại nhà trường, tôi đã áp dụng các giải pháp, cụ thể như sau: 
 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch 
 Để đạt được mục tiêu, nhiệm vụ đề ra, ngay từ đầu năm học, trên cơ sở Kế 
hoạch thực hiện chuyên đề "Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm" giai 
đoạn 2021-2025 và kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học 2024-2025, tôi đã phối 
hợp cùng Ban giám hiệu nhà trường lập kế hoạch xây dựng môi trường Xây dựng 
môi trường vật chất của trường cụ thể, chi tiết và rõ ràng bao gồm hoạch định 
những nội dung xây dựng môi trường trong các lớp học và xây dựng môi trường 
ngoài lớp học, cảnh quan sư phạm khuôn viên nhà trường, các phòng chức năng 
phục vụ học tập, vui chơi, khám phá nhằm phát huy tính tích cực của trẻ. 
 Trong năm học nhà trường xây dựng kế hoạch cải tạo 2 công trình cho trẻ 
hoạt động: “Khu trải nghiệm, sáng tạo”, “Khu Sắc màu quê hương”. Tiếp tục hoàn 
thiện phòng STEAM, hoàn thiện phòng thiện phòng thư viện và thư viện ngoài 
trời, tận dụng tối đa cầu thang hoàn thiện thiết kế 3 con đường đi cho trẻ được 
mang tên “Con đường Đại Dương”, “Con đường Hạnh phúc” và “Con đường 
Xanh”. 
 Lập kế hoạch bổ sung cơ sở vật chất, các thiết bị đồ dùng, đồ chơi còn thiếu 
trong các phòng chức năng, lớp học và trong khuôn viên trường. Sửa chữa thiết bị 
hỏng hóc, tổng vệ sinh môi trường trong và ngoài lớp học, cải tạo khu vui chơi cho 
trẻ, bổ sung một số bảng biểu tuyên truyền, làm mới đồ chơi ngoài trời, bổ sung 
cây xanh cây cảnh trong khuôn viên trưởng xanh mát. 
 Trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng, nhà trường đã triển khai tới toàn thể cán 
bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường cùng thống nhất và thực hiện kế hoạch. 
Nhà trường đã chỉ đạo 18/18 nhóm lớp xây dựng kế hoạch thực hiện nội dung cụ 
thể riêng cho từng lớp ngay từ đầu năm học, chỉ đạo các lớp thực hiện phù hợp với 
điều kiện thực tế của các khối lớp và nhà trường. Chỉ đạo các lớp bố trí lại các góc 
chơi trong nhóm lớp, trang trí lớp phù hợp ứng dụng phương pháp giáo dục Steam, 
Hàng tháng, hàng kỳ nhà trường đã kiểm tra đánh giá kết quả đạt được và những 4 
tồn tại trong việc thực hiện xây dựng môi trường vật chất của nhà trường và từng 
nhóm lớp. 
 Bên cạnh đó, nhà trường xây dựng kế hoạch, nội dung phối hợp, tuyên truyền 
tới các phụ huynh học sinh và cộng đồng chung tay tham gia xây dựng cở sở vật 
chất cùng nhà trường. Và ngay từ đầu năm học, chỉ đạo giáo viên lên kế hoạch 
phối hợp với các bậc phụ huynh trong lớp để xây dựng môi trường vật chất trong 
lớp cụ thể cho từng chủ đề của năm học. 
 Nhà trường đã xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết và thực hiện nghiêm túc các 
nội dung trong kế hoạch thường xuyên, liên tục và đạt kết quả tốt. 
 (Hình ảnh Cuộc họp tập thể nhà trường triển khai Kế hoạch) 
 Biện pháp 2: Bồi dưỡng cho cán bộ, giáo viên về việc xây dựng môi
trường vật chất nhằm phát huy tính tích cực của trẻ. 
 Để việc xây dựng môi trường vật chất trong trường đạt hiệu quả và kích thích 
được trẻ hoạt động tích cực trong môi trường đó, thì bản thân mỗi cán bộ giáo viên 
cần có quan niệm đúng đắn về môi trường hoạt động, nắm được các quan điểm chỉ 
đạo về việc tổ chức môi trường hoạt động cho trẻ và hiểu rõ các cơ chế tâm lý, các 
nguyên tắc tổ chức môi trường hoạt động cho trẻ. 
 *Bồi dưỡng cho giáo viên về việc xây dựng môi trường vật chất nhằm phát 
huy tính tích cực của trẻ. 5 
 Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên trong 
trường về việc xây dựng môi trường vật chất trong năm học rõ ràng và cụ thể. Ban 
giám hiệu nêu rõ tầm quan trọng, ý nghĩa, yêu cầu và nội dung xây dựng môi 
trường vật chất trong năm học để giáo viên nắm được. Như trong tháng 9 yêu cầu 
các lớp phải hoàn thành xong việc trang trí nhóm lớp khoa học, sáng tạo; Tháng 10 
tổ chức thi đồ dùng đồ chơi các lớp; Tháng 11 hoàn thành xong việc cải tạo 2 công 
trình cho trẻ hoạt động: “Khu trải nghiệm, sáng tạo”, hoàn thiện công trình 3 con 
đường “Con đường hạnh phúc”, “Con đường đại dương” và “Con đường xanh” của 
3 cầu thang; Tháng 12 tận dụng sự ủng hộ nhân lực vật lực của các bậc phụ huynh 
các lớp hoàn thiện xong việc trang trí nhóm lớp theo tiêu chuẩn lớp học hạnh phúc; 
Tháng 01 hoàn thành xong khu Sắc màu quê hương và phòng Steam, hoàn thiện 
phòng thư viện và thư viện ngoài trời... từ đó giúp giáo viên xác định được tầm ý 
nghĩa to lớn và lộ trình thực hiện việc tạo môi trường vật chất của lớp và của 
trường trong năm học. 
 Bên cạnh đó, thông qua việc chỉ đạo các tổ chuyên môn bồi dưỡng cho các 
thành viên trong tổ. Hàng tháng, thông qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, với 
việc chia sẻ kinh nghiệm, những sáng kiến hay, những ý tưởng mới từ đồng nghiệp 
giúp giáo viên học tập, trau dồi sự hiểu biết đầy đủ về nội dung xây dựng môi 
trường vật chất cho trẻ trong trường mầm non. 
 *Tập huấn cho giáo viên về nội dung xây dựng môi trường vật chất nhằm 
phát huy tính tích cực của trẻ. 
 Trong trường, nhà trường đã tập huấn cho giáo viên cách xây dựng kế hoạch 
và thực hiện việc tạo môi trường vật chất trong nhóm lớp của mình trong năm học; 
Chỉ đạo 18/18 lớp thực hiện nghiêm túc nội dung này. Tập huấn cho giáo viên cách 
thức học tập kinh nghiệm đồng nghiệp cải tiến sáng tạo trong việc tạo môi trường 
vật chất cho trẻ. 
 Tạo điều kiện giáo 
viên tham gia tập huấn các 
chuyên đề do Sở giáo dục, 
Phòng giáo dục triển khai. 
Sau đó, về trường áp dụng 
các nội dung lý thuyết vào 
thực tiễn để đưa ra các 
giải pháp hay và sáng tạo 
trong việc xây dựng môi 
trường vật chất cho trẻ 
trong trường. (Giáo viên tham gia tập huấn do Phòng GD tổ chức) 6 
 Đặc biệt, với mục đích khuyến khích đội ngũ không ngừng học tập, cải tiến, 
sáng tạo; tăng cường cơ hội để giáo viên giao lưu học hỏi, chia sẽ kinh nghiệm, 
nhà trường đã tổ chức tham quan học tập thực tế các trường có mô hình giáo dục 
tiên tiến, có môi trường vật chất đẹp trong và ngoài tỉnh. 
 (CBGV thăm quan học tập Trường Mầm non Nghĩa Hòa - Lạng Giang) 
 Qua các nội dung bồi dưỡng thiết thực và việc thực hiện tập huấn hiệu quả 
như vậy đã thực sự trở thành đợt sinh hoạt chuyên môn sâu rộng của cán bộ, giáo 
viên trong nhà trường, đã giúp cho cán bộ giáo viên mở rộng tầm nhìn, đúc rút 
kinh nghiệm và học hỏi được nhiều kiến thức, kỹ năng trong chỉ đạo triển khai, tổ 
chức thực hiện việc xây dựng môi trường vật chất cho trẻ trong nhà trường. 
 Biện pháp 3: Tận dụng mọi không gian để xây dựng môi trường vật 
chất phát huy tính tích cực của trẻ. 
 * Chỉ đạo xây dựng môi trường vật chất trong phòng lớp đáp ứng nhu cầu, 
hứng thú của trẻ. 
 Để thực hiện tốt nội dung này, ngay từ đầu năm học nhà trường đã mua sắm 
trang thiết bị, tài liệu, học liệu bảo đảm điều kiện thực hiện Chương trình 
GDMN theo yêu cầu chuẩn hoá và hiện đại, trang bị cho các nhóm, lớp có đủ 
đồ dùng đồ chơi, thiết bị dạy học tối thiểu theo quy định. Chỉ đạo giáo viên tăng 
cường làm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có phù hợp với văn hóa và gắn 
với cuộc sống của trẻ. Nhà trường hỗ trợ cung cấp các nguyên, vật liệu như: xốp 
màu, keo dán, giấy màu để giáo viên trang trí các mảng tường của lớp và theo 
từng chủ đề của năm học. 
 Chỉ đạo giáo viên sắp xếp, trang trí không gian trong lớp học hợp lý, thẩm mỹ, 
thân thiện. Chỉ đạo giáo viên sử dụng các hình ảnh trang trí phong phú gắn với nội dung 
giáo dục theo chủ đề. Việc trang trí lớp theo chủ đề vừa tạo sự chú ý và hứng thú khám 
phá ở trẻ vừa để cho mọi người biết lớp đang học chủ đề nào. Yêu cầu các lớp có đủ 
các loại tranh ảnh, bảng biểu treo vừa tầm mắt trẻ, màu sắc hài hòa không quá rực rỡ. 7 
Trong quá trình trang trí lớp học, giáo viên phải dự định vị trí các góc chơi phù hợp với 
lớp mình để gắn tên các góc. Các tranh, ảnh trang trí đều được gắn kèm từ để tạo môi 
trường chữ viết cho trẻ được làm quen. Ngoài các tranh, ảnh theo chủ đề nhà trường đã 
trang bị cho các lớp, tôi thường khuyến khích giáo viên tự làm hoặc sưu tầm các hình 
ảnh phù hợp theo chủ đề từ tranh, ảnh, sách báo, internet, để làm phong phú hơn chủ 
đề của lớp mình. Một chủ đề không nhất thiết phải trang trí hoàn chỉnh ngay từ khi bắt 
đầu, mà có thể bổ sung dần qua từng nhánh nhỏ cho đến khi kết thúc chủ đề. Việc trang 
trí các hình ảnh trên tường yêu cầu giáo viên lựa chọn và sắp xếp sao cho có thể sử 
dụng làm tình huống hoặc phương tiện giáo dục cho các hoạt động có chủ đích trong 
chủ đề. Ví dụ: Chủ đề Thế giới động vật (khối 3-4 tuổi), tôi gợi ý để giáo viên trang trí 
hình các con vật có số lượng sao cho có thể sử dụng làm trò chơi luyện tập khi học 
Toán: “Hãy tìm xung quanh lớp, nhóm con vật có số lượng 5”; hoặc sử dụng hình ảnh 
các loại quả được trang trí trong chủ đề thực vật, cô yêu cầu: “ tìm cho cô chùm quả có 
màu đỏ” khi dạy hoạt động nhận biết màu sắc ở nhóm trẻ. Các mảng tường của các lớp 
trong trường được trang trí các hình ảnh vừa đảm bảo tính thẩm mỹ: đẹp, hấp dẫn trẻ, 
vừa đảm bảo các yêu cầu giáo dục: có thể sử dụng các mảng trang trí làm phương tiện 
dạy học, trẻ rất thích được tham gia các hoạt động cùng cô trang trí môi trường lớp học. 
 (Hình ảnh trang trí trong lớp học) 
 Chỉ đạo giáo viên xây dựng các góc mở cho trẻ hoạt động trong lớp học. Để 
lớp học thêm lôi cuốn trẻ, tôi chỉ đạo giáo viên tạo môi trường trong lớp học với 
những màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh phù hợp theo từng chủ đề. Môi trường có 
không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hằng 
ngày của trẻ. Xây dựng các góc hoạt động trong lớp nhằm tạo điều kiện cho trẻ 8 
hoạt động cá nhân hoặc nhóm nhỏ theo hứng thú và nhu cầu riêng của trẻ với các 
hình thức hoạt động phong phú, đa dạng, qua đó giúp trẻ tìm hiểu và khám phá cái 
mới, tích cực tìm hiểu các chức năng sử dụng của đồ dùng đồ chơi và rèn luyện các 
kỹ năng giao tiếp, hợp tác cùng bạn, hoặc tự giải quyết các nhiệm vụ. 
 (Hình ảnh các góc chơi trong lớp) 
 Các góc chơi được bố trí, sắp xếp phù hợp, linh hoạt để trẻ dễ lấy, dễ quan 
sát. Bố trí các góc hoạt động hợp lý, thuận tiện và có đủ không gian cho trẻ hoạt 
động. Các góc yên tĩnh (góc học tập ) xa góc hoạt động ồn ào (góc phân vai, góc 
xây dựng ). Sử dụng các giá đồ chơi để làm ranh giới phân chia các góc vừa có 
thể bày đồ dùng, đồ chơi riêng biệt, vừa đảm bảo các lối đi để trẻ hoạt động liên 
góc. Diện tích trong mỗi góc hoạt động tùy thuộc vào số lượng trẻ chơi và số lượng 
đồ dùng đồ chơi trong góc. Thay đổi nội dung các góc chơi trong cùng chủ đề 
nhằm tạo sự mới lạ, kích thích hứng thú của trẻ. Ví dụ: Góc Xây dựng (chủ đề 
Thực vật) tuần 1 và 2 xây vườn rau hoặc vườn cây ăn quả; tuần 3 và 4 xây vườn 
hoa xuân, công viên. Sau khi kết thúc một chủ đề, các góc sẽ được sắp xếp lại với 
các đồ dùng, đồ chơi phù hợp với chủ đề mới. 
 Chỉ đạo giáo viên chuẩn bị đồ chơi đa dạng về chủng loại, nguyên vật liệu, có 
đồ chơi mang bản sắc địa phương và đảm bảo phù hợp mục tiêu yêu cầu giáo dục 
của từng chủ đề. Đồ chơi đảm bảo an toàn, không gây độc hại, không sắc nhọn đối 
với trẻ. Có các nguyên vật liệu tái sử dụng (bìa, giấy, hộp, vải vụn), nguyên liệu 
thiên nhiên (lá cây, hột hạt, rơm, cành cây....) và đồ dùng trang bị đủ theo văn bản 
hợp nhất 01/2015- BGD&ĐT quy định. Đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, dễ thấy, 
dễ lấy, dễ lựa chọn, ngăn nắp không xa cách, tạo cho trẻ một tâm thế vui vẻ và 9 
hứng thú tham gia các hoạt động trong lớp. Xây dựng môi trường mở trong lớp 
chính là tạo cho trẻ sự gần gũi. Ngoài những đồ dùng, đồ chơi có sẵn, tận dụng sử 
ủng hộ của các bậc phụ huynh mang tới những nguyên vật liệu ở dạng phế liệu sẵn 
có như: thùng cát tông, xốp, đĩa video cũ, giấy báo có trong bìa quảng cáo, chai 
nhựa, vỏ hộp sữa chua, hộp 
đựng cơm, vải vụn, vỏ ốc, 
vỏ ngao, vỏ điệp, ống chỉ, 
khối gỗ... Từ những nguyên 
vật liệu trên giáo viên và trẻ 
có thể làm ra rất nhiều sản 
phẩm phù hợp với từng chủ 
đề, làm phong phú hơn đồ 
dùng đồ chơi của các lớp. 
Qua đó giáo viên đã biết 
cách sắp xếp các góc hoạt 
động hợp lý, phù hợp mục 
tiêu, yêu cầu giáo dục của 
từng chủ đề và điều kiện 
thực tế từng lớp học. Đồ 
dùng đồ chơi các góc tương 
đối phong phú, sử dụng các 
nguyên vật liệu mở, đảm 
bảo an toàn đối với trẻ. (Hình ảnh đồ dùng đồ chơi trong lớp) 
 Thông qua việc chỉ đạo xây dựng môi trường vật chất trong phòng lớp đã giúp 
giáo viên tạo môi trường lớp học đảm bảo các yêu cầu của chỉ số trong tiêu chí về 
môi trường, nắm vững cách sử dụng, tính năng, tác dụng của từng loại thiết bị, sử 
dụng hiệu quả đồ dùng nguyên vật liệu cho từng chủ đề, luôn bổ sung đồ dùng, đồ 
chơi, sắp xếp thay đổi môi trường hợp lý. Tổ chức cho trẻ được hoạt động với đồ 
dùng cô đã tạo ra, cho trẻ hoạt động theo nhóm nhỏ, cả lớp, tạo cơ hội cho trẻ trao 
đổi, chia sẻ ý kiến, giúp đỡ lẫn nhau, qua đó phát huy tính tích cực của trẻ. 
 * Xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động tích cực ngoài lớp học. 
 Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động 
nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ. Ngay từ đầu năm học, tôi đã 
phối hợp cùng Ban giám hiệu tập trung xây dựng môi trường giáo dục ngoài lớp 
học an toàn, đẹp và hấp dẫn trẻ. Quy hoạch, thiết kế các khu vực cho trẻ hoạt động 
vui chơi, sinh hoạt, học tập ngoài trời một cách khoa học và phù hợp, tạo cơ hội 
cho trẻ hoạt động tích cực và thân thiện với trẻ. 10 
 Ngay từ cổng nhìn vào là “Khu vườn giác quan” để cho trẻ được chăm sóc 
và trải nghiệm, cung cấp kiến thức về môi trường tự nhiên, phát triển các giác 
quan. Khu vườn giác quan này thật sự sinh động, vui mắt và cuốn hút trẻ mỗi khi 
được tham gia hoạt động ngoài trời. 
 (Hình ảnh Khu vườn giác quan) 
 Bên cạnh đó, các khu vui chơi vận động và trải nghiệm ngoài trời cũng được 
nhà trường chú trọng bổ sung, cải tạo, nhà trường đã đầu tư kinh phí mua đồ dùng 
thiết bị, cải tạo khu vui chơi trải nghiệm nhằm tạo mọi cơ hội cho trẻ trải nghiệm. 
Nhà trường đã thiết kế các bồn cây, bồn hoa, khu phát triển vận động, khu vui 
chơi, khu trải nghiệm trải cỏ và các con vật ngộ nghĩnh, có bể vầy, bể chơi với cát, 
tạo điều kiện cho trẻ vui chơi, khám phá, không khí thiên nhiên luôn trong lành, 
thân thiện. Đặc biệt, trong khu trải nghiệm nhà trường thiết kế Thư viện trên cây, 
khi trẻ hoạt động ở đây, trẻ vừa được nghe chim hót, vừa được cảm nhận luồng gió 
mát của thiên nhiên, vừa được đọc sách và truyện rất thú vị. 
 (Hình ảnh Khu vui chơi vận động, trải nghiệm ngoài trời) 11 
 (Hình ảnh Bể vầy) (Hình ảnh Thư viện trên cây) 
 Bên cạnh đó, để phát huy tính tích cực, ham tìm tòi khám phá trải nghiệm 
của trẻ, giáo dục trẻ biết chăm sóc yêu thương những con vật gần gũi, nhà trường 
còn có dành khoảng góc sân trường tạo Khu “Bé yêu thú cưng”. 
 (Hình ảnh Khu “Bé yêu thú cưng”) 12 
 Tận dụng tối đa khuôn viên trong trường để xây dựng môi trường cho trẻ 
hoạt động, trải nghiệm và khám phá. Như khu vực hành lang, ngoài những cây 
xanh, nhà trường còn tận dụng hành lang để xây dựng các khu trải nghiệm cho trẻ 
như Thư viện Mini; Spa Kids..., với việc tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có để 
làm mới, hoặc tận dụng các nguyên liệu dễ kiếm hay các đồ cũ đã hỏng được thanh 
lý để tái tạo thành những đồ chơi mới trong khác khu trải nghiệm này đã kích thích 
sự hăng say hứng thú tích cực khám phá trải nghiệm của trẻ. Hay nhà trường đã tận 
dụng dưới cầu thang để tạo các góc trải nghiệm cho trẻ, tận dụng tường cầu thang 
vẽ trang trí các con đường “Con đường hạnh phúc”; “Con đường xanh”; “Con 
đường Đại dương” để mỗi khi trẻ tới lớp đi qua lối cầu thang trẻ như đến với đại 
dương bao la, đến với mọi điều hạnh phúc đi trên con đường xanh, giúp trẻ phát 
triển trí tưởng tượng sáng tạo tư duy. 
 (Hình ảnh góc trải nghiệm Spa Kids dưới cầu thang) 
 (Hình ảnh con đường Đại Dương được vẽ bên cầu thang) 13 
 (Hình ảnh Các góc trải nghiệm dưới cầu thang) 
(Hình ảnh Khu trải nghiệm trong hành lang của trường) 14 
 Khu sân chơi cho trẻ, ngoài khu vực bố trí các đồ chơi ngoài trời như đu quay, 
cầu trượt, bộ đồ chơi liên hoàn... thì nhà trường còn tạo không gian để tổ chức cho trẻ 
chơi giao thông, tạo Khu bé chơi thể thao với 2 môn: Bóng đá Mini và Bóng rổ. 
 (Hình ảnh sân Bóng đá Mini và sân chơi bóng rổ) 
 Nhằm hoàn thiện các tiêu chí xây dựng Trường mầm non lấy trẻ làm trung 
tâm; với mong muốn cho trẻ em thành phố có một không gian để trải nghiệm về 
những nét văn hóa cổ truyền của người Việt, các cô giáo Trường Mầm non Trần 
Nguyên Hãn đã khéo léo xây dựng khu trải nghiệm văn hóa truyền thống “Sắc màu 
quê hương” thật sinh động, ý nghĩa đem lại cho các bé sự thích thú khi tới trường. 
 (Trẻ trải nghiệm tại khu Sắc màu quê hương) 
 Khu trải nghiệm “Sắc màu quê hương” gồm có các khu vực để trẻ được trải 
nghiệm như: Khu trải nghiệm về nghề nông và làng nghề truyền thống bánh đa Kế. 
Khu dân gian trẻ có thể tìm hiểu về các loại tranh cổ truyền như tranh Đông Hồ và 
trải nghiệm làm tranh, chơi các trò chơi dân gian... Khu vực trải nghiệm về làng 
nghề gốm Bát Tràng... Không gian sống của người Việt xưa. Đến với “Sắc màu 
quê hương”, đầu tiên các bé được trải nghiệm về nghề nông và làng nghề truyền 15 
thống bánh đa Kế. Tại đây các con được tìm hiểu sâu hơn về các hoạt động, đồ 
dùng dụng cụ, sản phẩm... của nghề nông và nghề làm bánh đa truyền thống của 
địa phương. Tại khu vực dân gian, trẻ được tìm hiểu về các loại tranh dân gian Việt 
Nam như tranh Đông Hồ, nguồn gốc của làng tranh Đông Hồ... Ngoài ra, trẻ được 
trải nghiệm sáng tạo nên những bức tranh mà mình yêu thích từ các nguyên vật 
liệu thiên nhiên, trẻ được chơi chơi các trò chơi dân gian như: Ô ăn quan, cắp cua 
bỏ giỏ...Khu trải nghiệm làng gốm Bát Tràng chắc hẳn là khu vực thu hút nhiều sự 
chú ý của các bé nhất.Tại đây các con được biết về các sản phẩm của làng gốm Bát 
Tràng. Đặc biệt, các con được trực tiếp tham gia làm các sản phẩm yêu thích từ đất 
sét. Khu vực trải nghiệm văn hóa dân gian xưa của làng quê Việt Nam. 
 (Cùng chơi các trò chơi dân gian) (Những phút giây thư giãn) 
 Nhằm tạo ra một không gian vui chơi lành mạnh, an toàn, thân thiện và đầy 
màu sắc khuyến khích trẻ khám phá học hỏi và phát triển một cách toàn diện, từ 
một khu sảnh giếng trời hạn chế về tính năng sử dụng chưa đáp ứng được các yếu 
tố để trẻ được vui chơi trải nghiệm, tập thể nhà trường đã không ngừng nỗ lực cố 
gắng hết mình về công sức ý tưởng sáng tạo huy động nhiều ngày công và nguồn 
kinh phí để tạo dựng nên “Khu trải nghiệm, sáng tạo” cho trẻ. Đến với khu trải 
nghiệm sáng tạo, trẻ sẽ được tham gia vào những hoạt động thực tế như trồng cây 
vẽ tranh làm tranh sáng tạo, đọc truyện, thực hiện các thí nghiệm khoa học đơn 
giản một cách nhẹ nhàng thoải mái không gò bó. Tại khu vực này trẻ được thỏa 
sức tưởng tượng và thể hiện bản thân qua các hoạt động nghệ thuật, điều này giúp 
trẻ phát hiện ra sở thích và khả năng đặc biệt của bản thân từ đó phát triển các kỹ 
năng như giải quyết vấn đề tư duy lô gích. Không chỉ vậy, nơi đây là không gian 
mở để các em được giao lưu kết bạn và học hỏi lẫn nhau, qua đó nâng cao khả 
năng làm việc nhóm. Với không gian xanh, gần gũi thiên nhiên, sẽ giúp trẻ tiếp cận 
kiến thức một cách nhẹ nhàng và cũng thông qua đó giáo dục trẻ biết yêu giữ gìn 
và bảo vệ môi trường vì một hành tinh xanh. Hy vọng rằng mỗi ngày tại khu thực 
hành sáng tạo sẽ là một hành trình thú vị giúp các em khám phá bản thân và thế 
giới xung quanh, cùng nhau tạo nên những kỷ niệm đẹp và ý nghĩa. 16 
 (Bé hoạt động tại Khu trải nghiệm, sáng tạo) 
 Nhà trường đã xây dựng mô hình “Vườn rau của bé”, tôi đã phối hợp cùng 
Ban giám hiệu nhà trường phát động phong trào trồng rau sạch đến tất cả cán bộ 
giáo viên nhân viên, các tổ chức công đoàn, đoàn thành niên, các tổ chuyên, được 
duy trì thường xuyên liên tục trồng rau theo mùa, phong phú đa dạng. Vườn rau 
được chăm bón thường xuyên với nhiều loại rau xanh đã tạo ra một không gian trải 
nghiệm thực tế đầy lý thú và bổ ích cho trẻ. 
 (Hình ảnh Vườn rau của bé) 
 Vườn ươm của Bé với muôn vàn các loài hoa khác nhau đua nở khoe sắc 
muôn màu cũng là nơi trẻ vô cùng thích thú và tích cực khám phá trải nghiệm. Mỗi 
ngày trẻ tới khu này, trẻ được thỏa thích trải nghiệm làm đất ươm mầm chăm sóc 
cây và ngắm nhìn những bông hoa đẹp rực rỡ. 17 
 (Hình ảnh Vườn ươm của bé) 
 Đồng thời, để tạo điều kiện tốt nhất môi trường cho trẻ khám phá trải 
nghiệm nhằm phát huy tính tích cực của trẻ, nhà trường còn bổ sung, sắp xếp các 
phòng chức năng. Nhà trường bố trí 02 phòng Giáo dục thể chất với đầy đủ các 
thiết bị như: thang leo, cột ném bóng, dụng cụ tập thể hình, bộ vận động liên 
hoàn... 02 phòng giáo dục nghệ thuật với đầy đủ các đồ dùng như: gương, đàn, 
trống, phách, xắc xô, trang phục biểu diễn...; 01 phòng Tin học để phục vụ trẻ tham 
gia các hoạt động vui chơi, khám phá và làm quen với công nghệ thông tin, phòng 
có đầy đủ bàn ghế, 10 máy tính đều được nối mạng internet và đã cài đặt phần 
mềm Kids Sun, kết nối với Thư viện số của nhà trường; tích hợp các phim hoạt 
hình và truyện tranh eBook trong chương trình “Tôi yêu Việt Nam”... ; 01 phòng 
Làm quen tiếng Anh để tổ chức cho trẻ làm quen với ngoại ngữ và 01 phòng Hoạt 
động ứng dụng phương pháp giáo dục tiên tiến STEAM có đầy đủ bàn ghế, giá 
góc, ti vi, loa ...; Phòng Thư viện với các loại sách, truyện, rối... giúp trẻ phát triển 
ngôn ngữ, tư duy, trí tưởng tượng. 
 18 
 (Hình ảnh Phòng hoạt động STEAM) 
(Hình ảnh Phòng Giáo dục Thể chất) (Hình ảnh Phòng Giáo dục Nghệ thuật) 
 (Hình ảnh Phòng Tin học) (Hình ảnh Phòng Tiếng Anh) 19 
 (Hình ảnh Phòng Thư viện của bé) 
 Đặc biệt, Nhà trường đã thiết kế phòng Tư vấn tâm lý với đầy đủ các trang 
thiết bị và đồ dùng cần thiết như bàn ghế đón tiếp cha mẹ trẻ, học sinh ngồi; giá 
sách tâm lí; bộ sách giáo cụ về tư vấn tâm lí; bộ đồ chơi trẻ em mầm non chuyên 
biệt và được trang trí sắp đặt thân thiện, hài hòa để giúp những trẻ cá biệt tích cực 
cải thiện sớm khôi phục tình trạng bệnh lý. 
 (Hình ảnh Phòng Tư vấn tâm lý) 20 
 Có thể nói, Khuôn viên nhà trường được tân dụng tối đa và được thiết kế hài 
hòa, hệ thống cây xanh, vườn hoa được cắt tỉa chăm sóc thường xuyên; đồ chơi ngoài 
trời đảm bảo cho nhu cầu hoạt động vui chơi và phát triển thể lực cho trẻ; cảnh quan sư 
phạm được bố trí hài hòa, đẹp mắt, an toàn và thân thiện theo đúng mô hình lấy trẻ làm 
trung tâm. Các phòng đa năng phục vụ hoạt động học tập và trải nghiệm khám phá cho 
trẻ được trang bị đầy đủ các đồ dùng phương tiện phong phú, hiện đại tạo môi trường 
vật chất tốt nhất giúp hoạt động tích cực nhằm phát triển toàn diện nhân cách trẻ. 
 Biện pháp 4: Thực hiện tốt công tác kiểm tra, đánh giá. 
 Công tác kiểm tra, đánh giá là một hoạt động không thể thiếu trong quá trình 
tổ chức thực hiện các hoạt động chăm sóc - giáo dục nói chung và trong việc thực 
hiện xây dựng môi trường vật chất cho trẻ nói riêng của nhà trường. Đây là một 
biện pháp giúp các nhà quản lý nắm bắt được thực trạng chất lượng công việc thực 
hiện ở mức độ nào để từ đó đưa ra các biện pháp khắc phục những yếu kém, tìm ra 
những hạn chế còn tồn tại và có kế hoạch chỉ đạo tiếp theo nhằm đạt kết quả tốt. 
 Để công tác này thực sự có hiệu quả, ngay đầu năm học, tôi đã phân công 
trách nhiệm, nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ trưởng dưới sự giám sát của Ban giám 
hiệu nhà trường. Bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ kiểm tra cho các tổ trưởng, 
hướng dẫn kiểm tra theo kế hoạch của nhà trường. 
 Trên cơ sở các tiêu chí đánh giá đã xây dựng, tổ chức kiểm tra, đánh giá, khảo 
sát chất lượng việc xây dựng môi trường vật chất trong lớp theo từng tháng, từng 
kỳ để từ đó có sự điều chỉnh phù hợp, kịp thời. 
 Căn cứ và kết quả kiểm tra, đánh giá để xếp loại giáo viên theo tháng, theo 
đợt thi đua; khen thưởng kịp thời để động viên khích lệ nhằm nâng cao chất lượng 
nội dung xây dựng môi trường vật chất trong đội ngũ. 
 Biện pháp 5: Phối hợp chặt giữa nhà trường, cha mẹ và cộng đồng chung 
tay thực hiện tốt việc xây dựng môi trường vật chất cho trẻ hoạt động. 
 Công tác phối hợp giữa nhà trường, cha mẹ và cộng đồng trong việc xây 
dựng môi trường vật chất cho trẻ tích cực hoạt động trong những năm qua luôn 
được nhà trường chú trọng. Để có môi trường tốt nhất cho trẻ hoạt động, ngay 
từ đầu năm học, tôi phối hợp cùng Ban giám hiệu nhà trường tiến hành rà soát 
toàn bộ các điều kiện cơ sở vất chất, trang thiết bị hạ tầng hiện có, xây dựng kế 
hoạch cụ thể chi tiết trong việc làm mới, bổ sung tạo môi trường vật chất cho 
trẻ trong trường. Sau đó thảo tờ trình đề nghị địa phương và các cấp lãnh đạo 
tạo điều kiện bổ sung kinh phí và hỗ trợ cơ cở vật chất cho nhà trường thực 
hiện xây dựng môi trường vật chất cho trẻ, huy động cha mẹ cộng đồng chung 
tay xây dựng môi trường vật chất cho trẻ hoạt động.