SKKN Ứng dụng mô hình giáo dục STEAM trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo lớp 5-6 tuổi A1 Trường Mầm non Tân Tiến đạt hiệu quả cao

 1
 A. ĐẶT VẤN ĐỀ
 STEAM là từ viết tắt với sự kết hợp giữa STEM và Art (Nghệ thuật sáng 
tạo). STEAM là phương pháp giáo dục đặc biệt tích hợp các yếu tố về Science 
(Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kĩ thuật), Art (Nghệ thuật) 
và Math (Toán học) nhằm giúp trẻ mầm non tiếp thu kiến thức từ hoạt động khoa 
học và nghệ thuật, hướng tới xây dựng nền tảng chính cho thành tích học tập sau 
này.
 Giáo dục STEAM là phương pháp tiếp cận liên ngành tạo ra sự kết hợp hài 
hòa giữa các lĩnh vực đã nêu trên để mang đến cho trẻ những trải nghiệm thực tế, 
thực sự có ý nghĩa. Việc dạy và học STEAM tăng tính hấp dẫn với trẻ, giúp trẻ hiểu 
sâu hơn vấn đề và hơn nữa giúp trẻ liên hệ với những gì đã học được.
Như chúng ta đã biết, những năm học gần đây giáo dục của tỉnh Bắc Giang nói 
chung và thành phố Bắc Giang nói riêng cũng đã từng bước đưa mô hình giáo dục 
STEAM vào trong các cơ sở giáo dục mầm non. Mặc dù bước đầu triển khai, nhưng 
STEAM đã có những tác động rất tích cực, hiệu quả đến việc đổi mới phương pháp 
và nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ; trẻ thực sự trở thành trung tâm của 
hoạt động dạy và học. Cùng với sự phát triển đó Trường Mầm non Tân Tiến cũng 
đã cập nhật, nắm bắt xu hướng giáo dục STEAM từng bước làm quen, vận dụng 
STEAM vào môi trường hoạt động, bố trí các phòng học, góc STEAM với nhiều 
hình thức đa dạng và hấp dẫn trẻ. Điều này chứng tỏ hiệu quả thực sự của mô hình 
giáo dục này. Tuy nhiên, giáo dục STEAM vẫn còn tương đối mới đối với cả giáo 
viên và trẻ. Hầu hết trẻ vẫn còn thụ động khi tham gia hoạt động, đợi chờ cô đến 
hỗ trợ, khả năng tư duy sáng tạo, tư duy logic, khả năng giải quyết vấn đề, hợp tác 
nhóm còn hạn chế. Mà điều này trong mô hình giáo dục STEAM có đầy đủ các yếu 
tố để giúp chúng ta giải quyết mọi vấn đề vướng mắc trên. Là một giáo viên trực 
tiếp đứng lớp tôi đã mạnh dạn lựa chọn biện pháp: “Ứng dụng mô hình giáo dục 
STEAM trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo lớp 5-6 tuổi A1 Trường 
Mầm non Tân Tiến đạt hiệu quả cao” 2
 PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Thực trạng trong quá trình nghiên cứu áp dụng biện pháp “Ứng dụng mô 
hình giáo dục STEAM trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo lớp 5-6 tuổi A1 
Trường Mầm non Tân Tiến đạt hiệu quả cao”
 1.1. Ưu điểm:
 - Được sự quan tâm giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường, cơ sở vật chất 
được trang bị tương đối đầy đủ đồ dùng, thiết bị để phục vụ cho việc dạy và học, 
không gian lớp học thoáng, rộng dễ tạo góc mở cho trẻ hoạt động.
 - Bản thân tôi đã được tham gia lớp học bồi dưỡng về giáo dục STEAM 
nên cũng là điều kiện thuận lợi cho việc chăm sóc giáo dục trẻ, cũng như việc tổ 
chức hoạt động tạo hình cho trẻ.
 - Trẻ trong lớp phần lớn nhanh nhẹn, tích cực tham gia vào các hoạt động, 
hứng thú khi được tham gia các hoạt động tạo hình.
 1.2. Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
 1.2.1. Giáo viên
 - Bản thân chưa tổ chức ứng dụng phương pháp giáo dục Steam trong 
hoạt động tạo hình linh hoạt, sáng tạo do bản thân chưa có nhiều kinh nghiệm. 
 - Chưa biết tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có do các học liệu cho trẻ 
trong hoạt động tạo hình còn ít, chưa được phong phú đa dạng.
 1.2.2. Trẻ em
 - Khả năng ghi nhớ có chủ định của trẻ còn chưa cao, kỹ năng tư duy 
sáng tạo còn hạn chế do nhận thức của trẻ trong lớp không đồng đều.
 - Một số trẻ trong lớp vẫn nhút nhát do kỹ năng làm việc nhóm còn rời 
rạc, chưa hợp tác.
 1.2.3. Phụ huynh (cha mẹ/người chăm sóc trẻ)
 Một số phụ huynh trong lớp chưa thực sự quan tâm đến việc học của trẻ, 
còn xem nhẹ việc đầu tư cho trẻ học tạo hình do đa số bố mẹ làm nông, làm công 
ty, việc kết hợp giữa gia đình và nhà trường trong việc rèn kỹ năng cho trẻ trong 
hoạt động tạo hình còn hạn chế. 3
 1.2.4. Cơ sở GDMN
 Nhà trường vẫn còn hai điểm trường nên cơ sở vật chất trang thiết bị phục 
vụ riêng cho hoạt động tạo hình còn hạn chế, chưa được phong phú do kinh phí 
đầu tư cho hoạt động tạo hình còn hạn chế.
Để có cơ sở, căn cứ chính xác cho việc nghiên cứu và tìm ra“Ứng dụng mô 
hình giáo dục STEAM trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo lớp 5-6 tuổi A1 
Trường Mầm non Tân Tiến đạt hiệu quả cao” tôi đã tiến hành khảo sát thực 
trạng về việc tiếp cận và trải nghiệm mô hình giáo dục mới của trẻ lớp 5-6 
tuổi A1 Trường mầm non Tân Tiến trong đầu tháng 9/2023 và thu được kết 
quả:
 * Tổng hợp số liệu khảo sát đầu tháng 9/2023
 Trước khi thực hiện
 Nội dung
 Số trẻ đạt Tỷ lệ
 Trẻ hứng thú, mạnh dạn tự tin khi tham gia 
 17/31 54,8%
 hoạt động 
 Kỹ năng tư duy, sáng tạo 16/31 51,6%
 Kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm 17/31 54,8%
 Kỹ năng giao tiếp, báo cáo, trình bày 16/31 51,6%
 Trẻ hoàn thành sản phẩm 18/31 58%
 Qua việc tìm hiểu đặc điểm của trẻ và kết quả khảo sát đã giúp tôi đưa ra 1 
số biện pháp cụ thể sau:
2. Biện pháp “Ứng dụng mô hình giáo dục STEAM trong hoạt động tạo hình 
cho trẻ mẫu giáo lớp 5-6 tuổi A1 Trường Mầm non Tân Tiến đạt hiệu quả cao”
2.1. Biện pháp 1: Nghiên cứu tài liệu, xây dựng các đề tài STEAM vào hoạt 
động tạo hình phù hợp với trẻ ở tại lớp.
 2.1.1. Nội dung biện pháp
 - Tự học, tự bồi dưỡng nâng cao chuyên môn về giáo dục STEAM qua 
nhiều hình thức. 4
 - Xây dựng đề tài STEAM vào hoạt động tạo hình trong năm học theo từng 
chủ đề phù hợp với kiến thức, khả năng của trẻ và điều kiện của lớp.
 2.1.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp
 Giáo viên cần chủ động tiếp cận, bồi dưỡng kiến thức về giáo dục STEAM 
dưới nhiều hình thức khác nhau như: các lớp học chuyên sâu, học qua internet, 
học qua bạn bè đồng nghiệp và học thông qua các kênh phương tiện truyền thông 
đại chúng: Facebook, zalo, Google meet để “Mỗi cô giáo là một hạt nhân 
STEAM”. Bản thân tôi không ngừng học hỏi trên sách báo và tham gia vào một 
số lớp học STEAM có cấp giấy chứng nhận.
 Sau khi đã hiểu rõ hơn về giáo dục STEAM tôi đã nghiên cứu và lựa chọn 
một số số nội dung, đề tài điển hình phù hợp nhất để áp dụng giáo dục STEAM 
trong các chủ đề. 
 Qua nghiên cứu thực tế trên trẻ, điều kiện tại địa phương nơi tôi công tác, 
đặc điểm và ý nghĩa của hoạt động giáo dục tạo hình tôi đã đưa vào kế hoạch năm 
học, được triển khai thông qua việc áp dụng phương pháp giáo dục STEAM.
 STT Chủ đề thực hiện Nội dung tổ chức hoạt động tạo hình
 1 Trường mầm non - Cắt, dán bộ bàn ghế
 2 Bản thân - Tạo hình bé trai, bé gái
 3 Gia đình - Cắt, dán ngôi nhà
 4 Nghề nghiệp - Làm bưu thiếp tặng cô giáo
 5 Thế giới động vật - Tạo hình con bướm
 6 Thế giới thực vật - In lá cây
 7 Giao thông - Cắt, dán xe ô tô
 8 Nước và hiện tượng tự nhiên - Làm mặt trời bằng ống hút
 9 Quê hương - Đất nước - Bác Hồ - Làm cặp sách 5
 2.1.3. Kết quả áp dụng biện pháp
 - Có kế hoạch cụ thể, chi tiết cho chủ đề tiếp theo mà không bị trùng đề tài.
 - Giáo viên có kiến thức, chuyên môn hơn về giáo dục STEAM từ đó có 
nhiều ý tưởng hơn trong từng đề tài.
 Hình ảnh tham gia lớp học và Giấy chứng nhận
 2.2 Biện pháp 2: Xây dựng môi trường hoạt động tạo hình theo hướng 
STEAM. 
 2.2.1. Nội dung biện pháp
 Xây dựng môi trường lớp học theo hướng STEAM bằng cách sưu tầm các 
nguyên vật liệu phong phú, kết hợp trang trí các mảng tường học, sắp xếp đồ dùng 
học liệu ngăn nắp, gọn gàng để trẻ dễ dàng lựa chọn nguyên liệu theo ý tưởng mình.
 2.2.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp
 Để xây dựng môi trường lớp học theo hướng STEAM ngăn nắp, gọn gàng, 
dễ dàng lựa chọn nguyên vật liệu theo ý tưởng của mình, tôi đã xây dựng lớp học 
theo yêu cầu sau: 6
 - Xây dựng môi trường lớp học theo hướng mở và linh hoạt.
 - Đa dạng về chất liệu, kiểu dáng, màu sắc, chủng loại và nguồn gốc
 - Phù hợp đặc điểm của trẻ trong các độ tuổi theo mục tiêu và nội dung đã 
được thiết kế
 - An toàn và giáo dục được các nguyên tắc an toàn trong hoạt động
 - Gắn với địa phương.
 Để thực hiện hoạt động tạo hình đạt hiệu quả, tôi đã tiến hành sưu tầm và 
tích trữ nguyên vật liệu tái chế sẵn có ở địa phương, gần gũi với trẻ như: Sách báo 
cũ, len, vải vụn, vỏ chai lọ, ống hút, nắp chai, nút áo, quả thông ngoài ra còn có 
các nguyên vật liệu có sẵn trong thiên nhiên như: vỏ sò, vỏ ốc, lá, cành cây, sỏi, 
đá, cát, rơm, rạ, thóc, rau, củ, quả, hạt 
 Hình ảnh góc học tập, góc nghệ thuật
 2.2.3. Kết quả áp dụng biện pháp
 - Trẻ hứng thú tích cực hơn khi được tham gia hoạt động.
 - Nguyên vật liệu gần gũi trẻ dễ sử dụng.
 - Tạo môi trường gần gũi, màu sắc nhẹ nhàng không ảnh hưởng đến thị giác 
của trẻ. 7
 Hình ảnh trẻ chơi ở góc Steam
 2.3 Biện pháp 3: Ứng dụng STEAM trong tổ chức hoạt động tạo hình và 
lồng ghép STEAM trong tạo hình qua các hoạt động khác
 2.3.1. Nội dung biện pháp
 Ứng dụng phương pháp STEAM vào hoạt động tạo hình theo quy trình, tiến 
hành dạy trẻ theo quy trình EDP và lồng ghép STEAM trong tạo hình qua các 
hoạt động khác.
 2.3.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp
 * Quy trình tổ chức hoạt động tạo hình theo phương pháp STEAM 
được tiến hành theo các bước:
 Bước 1: Tìm hiểu vấn đề (Hỏi và tưởng tượng)
 Bước 2: Khám phá và giải pháp
 Bước 3: Lập kế hoạch
 Bước 4: Thực hiện
 Bước 5: Đánh giá/ cải tiến/ chia sẻ (Trình bày)
 * Tiến hành dạy trẻ theo quy trình EDP
 Ví dụ: Với chủ đề Hiện tượng tự nhiên 8
 Đề tài: “ Vẽ cảnh trời mưa”
 Bước 1: Tìm hiểu vấn đề (Hỏi và tưởng tượng)
 Để tạo hứng thú cho trẻ tôi làm ảo thuật cho xuất hiện từng bức tranh và 
thoại: Màn ảo thuật của cô xuất hiện điều gì? Con có nhận xét gì về bức tranh vẽ 
cảnh trời mưa?
 Bước 2: Khám phá và giải pháp
 - Tôi hỏi đặc điểm của từng bức tranh, sử dụng nét vẽ gì để tạo ra đám mây, 
mưa và cảnh 
 - So sánh sự khác nhau giữa cảnh trời mưa nhỏ và cảnh trời mưa to.
 - So sánh luật xa gần giữa những đám mây 
 - Hỏi trẻ về nguyên liệu tạo ra bức tranh và sử dụng màu gì để tạo nên tranh.
 Bước 3: Lập kế hoạch
 Tôi cho trẻ nêu ý tưởng của trẻ khi trẻ vẽ cảnh trời mưa
 VD: Con có ý tưởng vẽ cảnh trời mưa như thế nào?
 Dùng nét vẽ gì để vẽ?
 Con sử dụng nguyên liệu, màu gì để vẽ?...
 Bước 4: Thực hiện
 - Trẻ về chỗ ngồi, lấy nguyên liệu tạo ra ý tưởng mà trẻ đã đưa ra khi lập 
kế hoạch ( Cô giám sát và hỗ trợ trẻ trong quá trình thực hiện khi trẻ gặp khó 
khăn)
 Bước 5: Đánh giá/ cải tiến/ chia sẻ (Trình bày)
 - Tôi cho trẻ trưng bày sản phẩm của trẻ vừa tạo ra.
 + Cho trẻ lên chọn sản phẩm mà trẻ yêu thích.
 + Tác giả của sản phẩm lên giới thiệu về sản phẩm của mình và đặt tên cho 
sản phẩm của mình. 9
 - Kết thúc tôi đánh giá sản phẩm dựa trên tiêu chí và động viên khen tác giả.
 Hình ảnh trong hoạt động tạo hình “ Vẽ cảnh trời mưa”
 * Lồng ghép STEAM trong tạo hình qua các hoạt động khác.
 - Trong giờ đón trả trẻ tôi cho trẻ ngồi trò chuyện về mây mưa và cho trẻ 
tạo hình đám mây và vẽ mưa trên không.
 - Lồng ghép STEAM trong hoạt động tạo hình qua các môn học khác nhau 
như: âm nhạc, chữ cái, khám phá, toán, hoạt động ngoài trời 
 Ví dụ: Ở phần gây hứng thú hay phần trò chơi củng cố tôi cho trẻ mô phỏng 
hoặc tạo hình về chủ đề có liên quan đến bài học để củng cố khắc sâu bài học.
 - Trong hoạt động góc, tôi chuẩn bị nhiều nguyên liệu để trẻ tạo ra nhiều 
sản phẩm theo chủ đề mà trẻ yêu thích.
 Ví dụ: Với chủ điểm động vật tôi chuẩn bị nhiều lá cây, bìa cattong, rơm 
cho trẻ tạo hình khuôn mặt sư tử, con mèo, con cá, con trâu, con gà 10
 Hình ảnh trẻ chơi hoạt động góc
 - Ngoài ra tôi còn tổ chức cho trẻ hoạt động tạo hình trong phòng Steam của 
nhà trường để trẻ thoả sức sáng tạo và tạo ra sản phẩm.
 Hình ảnh trẻ hoạt động trong phòng Steam
 2.3.3. Kết quả áp dụng biện pháp
 - Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động.
 - Sản phẩm của trẻ đa dạng và phong phú. 11
 - Trẻ không bị nhàm chán trong hoạt động.
 - Phát huy tính sáng tạo, trí tưởng tượng của trẻ.
 - Trẻ biết chơi, hợp tác nhóm.
 2.4. Biện pháp 4: Gắn kết chặt chẽ Gia đình - Nhà trường - Cộng đồng 
trong tổ chức các hoạt động STEAM cho trẻ
 2.5.1. Nội dung biện pháp
 Tạo mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và giáo viên được gần gũi hơn, 
phụ huynh quan tâm đến việc học tập của trẻ.
 2.5.2. Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp
 Cha mẹ trẻ luôn đóng vai trò quan trọng, luôn gần gũi với trẻ, chính vì thế 
giáo viên tổ chức tuyên truyền tới các bậc phụ huynh về các nội dung giáo dục 
theo định hướng STEAM đến cha mẹ trẻ nhằm tạo sự đồng thuận cao trong tổ 
chức thực hiện. Mỗi một dự án, hoạt động, bài học STEAM có sự hỗ trợ đến từ 
cả Gia đình – Nhà trường – Địa phương và học sinh. 
 Ví dụ: Thông qua góc tuyên truyền, giờ đón trả trẻ, zalo, họp phụ huynh 
giáo viên tuyên truyền đến phụ huynh về các dự án STEAM và các hoạt động của 
trẻ khi thực hiện dự án STEAM để phụ huynh nắm bắt và ủng hộ các nguyên vật 
liệu sẵn có như: Vỏ chai nhựa, que tre, bìa cattong qua đó phụ huynh thấy được 
lợi ích của các dự án STEAm đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. 
 Hình ảnh tuyên truyền qua buổi họp PHHS và PH ủng hộ nguyên liệu phế thải 12
 2.5.3. Kết quả áp dụng biện pháp
 - Phụ huynh rất nhiệt tình mang nguyên vật liệu sẵn có ở tại gia đình hay 
những nguyên vật liệu đã được sử dụng
 - Tạo mối quan hệ giữa cô, phụ huynh và Nhà trường gần gũi hơn.
 - Cô tiết kiệm được thời gian để tìm kiếm nguyên vật liệu tập trung vào các 
hoạt động khác.
 - Trẻ có nhiều nguyên liệu khi hoạt động.
 - Nguyên liệu phong phú hơn.
 - Phụ huynh quan tâm đến con em mình hơn.
 C. MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP
 * Minh chứng
 - Sách hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục mầm non (Đã sửa đổi 
theo thông tư 51/2019/TT-BGDĐT ngày 31 tháng 1 năm 2020)
 - Kế hoạch số: 10/KH-MNTT ngày 01 tháng 9 năm 2023 về kế hoạch thực 
hiện nhiệm vụ năm học 2023-2024 của trường mầm non Tân Tiến
 - Kế hoạch số 04/ngày 06 tháng 9 năm 2023 về kế hoạch thực hiện chương 
trình chăm sóc giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi năm học 2023 - 2024 của trường mầm non 
Tân Tiến.
 * Kết quả của biện pháp
 Giáo dục STEAM đã giúp trẻ hình thành kiến thức mới, tạo cho trẻ có niềm 
say mê tìm hiểu, thích khám phá khoa học và biết cách lĩnh hội những kiến thức 
mới, hình thành những kỹ năng mới. Ngoài ra, STEAM còn giúp trẻ thấu hiểu ý 
nghĩa của sự lao động, sáng tạo khi tự mình làm ra một sản phẩm nào đó. Chính 
các hoạt động thực tế này giúp trẻ nhớ kiến thức lâu hơn, sâu hơn và hình thành, 
phát triển những năng lực, phẩm chất quan trọng thích ứng với cuộc cách mạng 
4.0. 13
 a. Đối với trẻ:
Sau khi nghiên cứu và triển khai áp dụng biện pháp “Ứng dụng mô hình giáo dục 
STEAM trong hoạt động tạo hình cho trẻ mẫu giáo lớp 5-6 tuổi A1 Trường Mầm 
non Tân Tiến đạt hiệu quả cao” tôi đã thu được một số kết quả khả quan trong 
quá trình cho trẻ hoạt động ở lớp mình như sau:
 Bảng kết quả so sánh sau khi áp dụng biện pháp
 Trước khi thực hiện Sau khi thực hiện
 Nội dung
 Số trẻ đạt Tỷ lệ Số trẻ đạt Tỷ lệ
 Trẻ hứng thú, mạnh dạn tự tin 
 17/31 54,8% 31/31 100%
 khi tham gia hoạt động
 Kỹ năng tư duy, sáng tạo 16/31 51,6% 28/31 90,3%
 Kỹ năng hợp tác, làm việc 
 17/31 54,8% 28/31 90,3%
 nhóm
 Kỹ năng giao tiếp, báo cáo, 
 16/31 51,6% 26/31 89,5%
 trình bày
 Trẻ hoàn thành sản phẩm 18/31 58% 30/31 96,8%
 Kết quả cho thấy đã có dấu hiệu tích cực, số trẻ đạt được 5 mục tiêu tăng lên rõ 
rệt:
 - Trẻ hứng thú tham gia hoạt động tăng 45,2%
 - Trẻ có kỹ năng tư duy, sáng tạo tăng 38,7%
 - Trẻ có kỹ năng hợp tác, làm việc theo nhóm tăng 35,5%
 - Trẻ có kỹ năng giao tiếp/ trình bày/ báo cáo tăng 37,9%
 - Trẻ hoàn thành sản phẩm/ dự án chung tăng 38,8%
 b. Đối với giáo viên: 
 Bản thân đã nắm vững kiến thức, biết xây dựng kế hoạch, thiết kế các dự 
án STEAM, lồng ghép các hoạt động phù hợp, nắm được các bước thực hiện hoạt 14
động STEAM cho trẻ. Biết xây dựng môi trường giáo dục STEAM hiệu quả. Được 
phụ huynh tín nhiệm.
 c. Đối với đồng nghiệp:
 Qua biện pháp tôi đưa ra, đồng nghiệp trong trường được tham khảo, nhận 
xét, rút kinh nghiệm, nâng cao kỹ năng xây dựng, thiết kế, tổ chức các dự án 
STEAM cho trẻ.
 d. Đối với nhà trường:
 Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ ngày được nâng cao.
 PHẦN D. CAM KẾT
Trên đây là biện pháp “Ứng dụng mô hình giáo dục STEAM trong hoạt động tạo 
hình cho trẻ mẫu giáo lớp 5-6 tuổi A1 Trường Mầm non Tân Tiến đạt hiệu quả 
cao”.
 Tôi cam kết không sao chép hoặc vi phạm bản quyền, các biện pháp đã 
triển khai thực hiện và minh chứng về sự tiến bộ của trẻ là trung thực.
 Qua bản sáng kiến không tránh khỏi những sai sót, tôi rất mong Hội đồng 
khoa học chấm sáng kiến kinh nghiệm các cấp giúp đỡ để tôi thực hiện tốt hơn 
nữa./.